logo
calendar3 май 2023
view14
Asosiy til:O'zbek

ҚАДИМГИ ТУРКИЙ ШЕЪРИЯТДА РИТМИК-СИНТАКТИК ПАРАЛЛЕЛИЗМЛАР (“ДЕВОНУ ЛУҒАТИ-Т-ТУРК”ДАГИ ШЕЪРИЙ УЗИНДИЛАР МИСОЛИДА)

Fan yo'nalishi:
pdf

645286d8d34bd.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Шеърнинг шаклланишида муҳим ўрин тутган, унга ритмик оҳангдорлик, мусийқийлик ва эмоционаллик бахш этган унсурлардан бири бу – ритмик-синтактик параллелизмлардир. Ушбу мақолада туркий шеърнинг вужудга келишида муҳим ўрин тутган параллелизмлар ҳамда уларнинг ўзига хос хусусияти “Девону луғати-т-турк”да келтирилган шеърий узиндилар асосида таҳлил қилинади. Синтактик параллелизм фольклор жанрларида, шеъ-рий нутқнинг турли кўринишларида, айниқса, тўртликларда яхлитликни таъминловчи асосий ва кучли восита сифатида намоён бўлади. Ритмик-синтактик параллелизмлар шеърни шакллантирса, параллелизмларни асосий уч восита шакллантиради: аллитерация, такрор, сажь. “Девону луғати-т-турк”даги тўртликларда фонетик, лек-сик ва синтактик такрорлар қўлланган. Парчаларда параллелизмларнинг тўлиқ ва тўлиқ бўлмаган турларини учратамиз. Қадимги туркий битигтошларда тугал бўлмаган параллеликнинг бисёрлиги ва, аксинча, девонда кел-тирилган халқ оғзаки намуналаридаги тугал синтактик параллеллик шундан далолат берадики, замонлар ўтиши билан қадимги туркий халқларнинг бадиий тафаккури ва бадиий асарлар яратишдаги қонуниятлари ривожланиб, мукаммал кўриниш олган.

MUALIFLAR

A.Nig'monov

O'zbekiston xalqaro islom akademiyasi

Teglar

# оҳанг# фольклор# ритм# синтаксис# такрор# қофия# параллелизм# ритмик-синтактик параллелизм

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Adilov, M. (1974). Azərbaycan dilində sintaktik təkrarlar. Bakı. 2. Abdullaev, K. M. (1976). Sintaksicheskiy parallelizm (na materiale oguzskogo pamyatnika «Kniga moego deda Korkuta»): Diss... kand. filol. nauk. Moskva. 3. Abdullaeva, N. D. (1978). Sintaksicheskaya sinonimiya v sovremennom azerbaydjanskom yazike (na osnove glagolnix oborotov i pridatochnix predlojeniy): Avtoref. dokt. diss... filol. nauk. Baku. 4. Adilov, M. (1974). Sintaksicheskie povtori v azerbaydjanskom yazike. Baku. 5. Artemenko, E. B. (1976). Voprosi sintaksicheskogo stroya russkoy narodnoy liricheskoy pesni. Voronej. 6. Astafeva, I. M. (1964). Vidi sintaksicheskix povtorov, ix priroda i stilisticheskoe ispolzovanie: Avtoref. kand. diss. filol. nauk. Moskva. 7. Bəyzadə, Q. (2000). «Kitabi-Dədə Qorqud dastanları»nda fraza fovqi vahidlərin antisinasiyası. Bakı. 8. Homidiy, H. va b. (1970). Adabiyotshunoslik terminlari lug‘ati. Toshkent. 9. Hotamov, N., Sarimsoqov, B. (1979). Adabiyotshunoslik terminlarining ruscha-o‘zbekcha izohli lug‘ati. I nashri. Toshkent. 10. Kashgari, Mahmud. (2017). Devonu lug‘ati-t-turk (Turkiy so‘zlar devoni). Toshkent. 11. Mamajonov, A. (1991). O‘zbek tili qo‘shma gaplarining stilistik xususiyatlari: Filol. fan. dokt. ... diss. Toshkent. 12. Novruzova, N. S. (2013). Sintaksicheskiy parallelizm v drevnetyurkskix tekstax // Vestnik MGLU. Vol. 2013: Iss. 683, Article 23. 13. O‘raeva, D. S. (1993). O‘zbek xalq lirik qo‘shiqlarida parallelizmlarning xarakteri va badiiy-kompozitsion vazifalari: Filol. fan. nomz. ... diss. Toshkent. 14. Rahmonov, N. A. (1989). Kultegin yodnomasining poetikasi // O‘lmas obidalar. Toshkent. 15. Sarimsoqov, B. (1978). O‘zbek adabiyotida saj. Toshkent. 16. Shukurov, R. M. (2004). Parallel sintaktik butunliklar: Filol. fan. nomz. ... diss. Farg‘ona. 17. Sodiqov, Q.P. (2009). Turkiy til tarixi. Toshkent. 18. Stebleva, I. V. (1965). Poeziya tyurkov VI–VIII vekov. Moskva. 19. Stebleva, I. V. (1971). Razvitie tyurkskix poeticheskix form v XI. Moskva. 20. Yakobson, R. O. (1987) Raboti po poetike. Moskva.

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.