logo
calendar3 май 2023
view2
Asosiy til:O'zbek

ҚАДИМГИ ТУРКИЙ ШЕЪРИЯТДА РИТМИК-СИНТАКТИК ПАРАЛЛЕЛИЗМЛАР (“ДЕВОНУ ЛУҒАТИ-Т-ТУРК”ДАГИ ШЕЪРИЙ УЗИНДИЛАР МИСОЛИДА)

Fan yo'nalishi:
pdf

645286d8d34bd.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Шеърнинг шаклланишида муҳим ўрин тутган, унга ритмик оҳангдорлик, мусийқийлик ва эмоционаллик бахш этган унсурлардан бири бу – ритмик-синтактик параллелизмлардир. Ушбу мақолада туркий шеърнинг вужудга келишида муҳим ўрин тутган параллелизмлар ҳамда уларнинг ўзига хос хусусияти “Девону луғати-т-турк”да келтирилган шеърий узиндилар асосида таҳлил қилинади. Синтактик параллелизм фольклор жанрларида, шеъ-рий нутқнинг турли кўринишларида, айниқса, тўртликларда яхлитликни таъминловчи асосий ва кучли восита сифатида намоён бўлади. Ритмик-синтактик параллелизмлар шеърни шакллантирса, параллелизмларни асосий уч восита шакллантиради: аллитерация, такрор, сажь. “Девону луғати-т-турк”даги тўртликларда фонетик, лек-сик ва синтактик такрорлар қўлланган. Парчаларда параллелизмларнинг тўлиқ ва тўлиқ бўлмаган турларини учратамиз. Қадимги туркий битигтошларда тугал бўлмаган параллеликнинг бисёрлиги ва, аксинча, девонда кел-тирилган халқ оғзаки намуналаридаги тугал синтактик параллеллик шундан далолат берадики, замонлар ўтиши билан қадимги туркий халқларнинг бадиий тафаккури ва бадиий асарлар яратишдаги қонуниятлари ривожланиб, мукаммал кўриниш олган.

MUALIFLAR

Teglar

# оҳанг# фольклор# ритм# синтаксис# такрор# қофия# параллелизм# ритмик-синтактик параллелизм

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Adilov, M. (1974). Azərbaycan dilində sintaktik təkrarlar. Bakı. 2. Abdullaev, K. M. (1976). Sintaksicheskiy parallelizm (na materiale oguzskogo pamyatnika «Kniga moego deda Korkuta»): Diss... kand. filol. nauk. Moskva. 3. Abdullaeva, N. D. (1978). Sintaksicheskaya sinonimiya v sovremennom azerbaydjanskom yazike (na osnove glagolnix oborotov i pridatochnix predlojeniy): Avtoref. dokt. diss... filol. nauk. Baku. 4. Adilov, M. (1974). Sintaksicheskie povtori v azerbaydjanskom yazike. Baku. 5. Artemenko, E. B. (1976). Voprosi sintaksicheskogo stroya russkoy narodnoy liricheskoy pesni. Voronej. 6. Astafeva, I. M. (1964). Vidi sintaksicheskix povtorov, ix priroda i stilisticheskoe ispolzovanie: Avtoref. kand. diss. filol. nauk. Moskva. 7. Bəyzadə, Q. (2000). «Kitabi-Dədə Qorqud dastanları»nda fraza fovqi vahidlərin antisinasiyası. Bakı. 8. Homidiy, H. va b. (1970). Adabiyotshunoslik terminlari lug‘ati. Toshkent. 9. Hotamov, N., Sarimsoqov, B. (1979). Adabiyotshunoslik terminlarining ruscha-o‘zbekcha izohli lug‘ati. I nashri. Toshkent. 10. Kashgari, Mahmud. (2017). Devonu lug‘ati-t-turk (Turkiy so‘zlar devoni). Toshkent. 11. Mamajonov, A. (1991). O‘zbek tili qo‘shma gaplarining stilistik xususiyatlari: Filol. fan. dokt. ... diss. Toshkent. 12. Novruzova, N. S. (2013). Sintaksicheskiy parallelizm v drevnetyurkskix tekstax // Vestnik MGLU. Vol. 2013: Iss. 683, Article 23. 13. O‘raeva, D. S. (1993). O‘zbek xalq lirik qo‘shiqlarida parallelizmlarning xarakteri va badiiy-kompozitsion vazifalari: Filol. fan. nomz. ... diss. Toshkent. 14. Rahmonov, N. A. (1989). Kultegin yodnomasining poetikasi // O‘lmas obidalar. Toshkent. 15. Sarimsoqov, B. (1978). O‘zbek adabiyotida saj. Toshkent. 16. Shukurov, R. M. (2004). Parallel sintaktik butunliklar: Filol. fan. nomz. ... diss. Farg‘ona. 17. Sodiqov, Q.P. (2009). Turkiy til tarixi. Toshkent. 18. Stebleva, I. V. (1965). Poeziya tyurkov VI–VIII vekov. Moskva. 19. Stebleva, I. V. (1971). Razvitie tyurkskix poeticheskix form v XI. Moskva. 20. Yakobson, R. O. (1987) Raboti po poetike. Moskva.

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.