logo
calendar28 ноябр 2024
view2
Asosiy til:O'zbek

NOQAT’IY MANTIQ ASOSIDA BILVOSITA QUYOSH QURITGICHLARINING HARORAT DINAMIKASINI BASHORAT QILISH

Fan yo'nalishi:
pdf

674847947546d.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
O‘zgaruvchan ob-havo sharoitida ishlaydigan bilvosita quyosh quritgichlarida mahsulotlarni quritish jarayoni murakkab nochiziqli tizim hisoblanadi. Ushbu turdagi quritgichlar samaradorligini aniqlash, tahlil qilish va kelgusidagi ish faoliyatini bashorat qilish uchun tizimni modellashtirish dolzarbdir. Modellashtirish quritish jarayonining murakkab dinamikasini hisobga olgan holda, optimallashtirishga yordam beradi. Quritish kamerasidagi haroratni bashorat qilish quritish jarayoni samaradorligini oshirish va mahsulot sifatini yaxshilashda muhim ahamiyat kasb etadi. Haroratni nazorat qilish mahsulotning namlik darajasini samarali kamaytirish bilan birga uning oziqaviy xususiyatlarini maksimal darajada saqlash imkonini beradi. Shu sababli harorat qiymatlarini oldindan aniq bashorat qilish quritish jarayonida mahsulot sifatini yaxshilash va jarayonni yanada samarali qilish uchun zaruriy shartdir. Ushbu maqolada turli ob-havo sharoitlari uchun o‘rganilgan quritgichda bir qator eksperimental tajribalar o‘tkazilib, uning statik va dinamik xususiyatlari o‘rganildi. Tajriba natijalari asosida Mamdani usulidan foydalangan holda, tegishlilik funksiyalari shakllantirilgan va xulosa chiqarish mexanizmining qoidalar bazasi ishlab chiqilgan. Mamdani algoritmi modeli o‘qitilganda, quyosh radiatsiyasi 700 W/m² va tashqi muhit harorat 46 °C bo‘lganda, quritish kamerasidagi harorat 50,9°C hamda quyosh radiatsiyasi 750 W/m² ga tenglashganda, tashqi harorat 50 °C atrofida bo‘lganda, quritish kamerasidagi harorat 52 °C ga teng bo‘lishi aniq bashorat qilindi. Bu esa tajriba natijalari bilan to‘liq mos keladi. Taklif etilayotgan modelning aniqligi o‘rtacha kvadratik xatolik (RMSE) 0,38 °C, o‘rtacha kvadratik xatolik foizi (RMSE %) 0,82 % ekanligini ko‘rsatdi. Bu usul orqali kelajakda quyosh quritgichlarining avtomatik rostlash tizimlarini yaratish va quritish texnologiyalarini takomillashtirish imkoniyati oshadi.

MUALIFLAR

Teglar

# моделирование# prediction# нечеткая логика# fuzzy logic# прогнозирование# modeling# солнечное излучение# solar radiation# modellashtirish# bashoratlash# quyosh radiatsiyasi# noqat’iy mantiq# tabiiy konveksiyali quritgich# Mamdani algoritmi modeli# естественная конвекция сушилки# модель алгоритма Мамдани# natural convection dryer# mamdani algorithm model

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

Abduvaxitovna, S. S., & Isroilovich, U. K. (2024). Dorivor o‘simliklarni gelioquritish qurilmasida quritish jarayonini matematik modellashtirish [Mathematical modeling of the drying process of medicinal plants in a helio-drying device]. (In Uzbek). Science and Innovative Development, 7 (4), Article 4.

Arslankaya, S. (2023). Comparison of performances of fuzzy logic and adaptive neuro-fuzzy inference system (ANFIS) for estimating employee labor loss. Journal of Engineering Research, 11 (4), 469–477. https://doi.org/10.1016/j.jer.2023.100107

Bala, B. K., & Woods, J. L. (1995). Optimization of natural-convection, solar drying systems. Energy, 20 (4), 285–294. https://doi.org/10.1016/0360-5442(94) 00083-F

Belessiotis, V., & Delyannis, E. (2011). Solar drying. Solar Energy, 85 (8), 1665–1691. https://doi. org/10.1016/j.solener.2009.10.001

Deng, Z., Li, M., Xing, T., Zhang, J., Wang, Y., & Zhang, Y. (2021). A literature research on the drying quality of agricultural products with using solar drying technologies. Solar Energy, (229), 69–83. https://doi.org/10.1016/j.solener. 2021.07.041

Eshbobaev, J., Norkobilov, A., Usmanov, K., Khamidov, B., Kodirov, O., & Avezov, T. (2024). Control of Wastewater Treatment Processes Using a Fuzzy Logic Approach. The 3rd International Electronic Conference on Processes (p. 39). https://doi.org/10.3390/engproc2024067039

Gulyamov, Sh. M. (2018). Intelligent control technology, the reliability of the measuring information. Chemical Technology, Control and Management, 3, 128–131.

Hamdi, I., Kooli, S., Elkhadraoui, A., Azaizia, Z., Abdelhamid, F., & Guizani, A. (2018). Experimental study and numerical modeling for drying grapes under solar greenhouse. Renewable Energy, (127), 936–946. https://doi.org/10.1016/j.renene. 2018.05.027

Hernández, A. L., & Quiñonez, J. E. (2018). Experimental validation of an analytical model for performance estimation of natural convection solar air heating collectors. Renewable Energy, 117, 202–216. https://doi.org/10.1016/j.renene. 2017.09.082

Ho, C.-D., Yeh, H.-M., & Chen, T.-C. (2011). Collector efficiency of upward-type double-pass solar air heaters with fins attached. International Communications in Heat and Mass Transfer, 38 (1), 49–56. https://doi.org/10.1016/j.icheat masstransfer.2010.09.015

Jain, D., & Tiwari, G. N. (2004). Effect of greenhouse on crop drying under natural and forced convection II. Thermal modeling and experimental validation. Energy Conversion and Management, 45 (17), 2777–2793. https://doi.org/10.1016/j. enconman.2003.12.011

Lamidi, R. O., Jiang, L., Pathare, P. B., Wang, Y. D., & Roskilly, A. P. (2019). Recent advances in sustainable drying of agricultural produce: A review. Applied Energy, (233–234), 367–385. https://doi. org/10.1016/j.apenergy.2018.10.044

López-Vidaña, E. C., Méndez-Lagunas, L. L., & Rodríguez-Ramírez, J. (2013). Efficiency of a hybrid solar–gas dryer. Solar Energy, (93), 23–31. https://doi.org/10.1016/j.solener.2013.01.027

Madhankumar, S., Viswanathan, K., Taipabu, M. I., & Wu, W. (2023). A review on the latest developments in solar dryer technologies for food drying process. Sustainable Energy Technologies and Assessments, 58, 103298. https://doi.org/10.1016/j.seta.2023.103298

Mohammadi, B., Ranjbar, S. F., & Ajabshirchi, Y. (2018). Application of dynamic model to predict some inside environment variables in a semi-solar greenhouse. Information Processing in Agriculture, 5 (2), 279–288. https://doi.org/10.1016/j.inpa.2018.01.001

Mukhamedieva, D.T. (2020). Yechim optimizatsiya vazifalarini hal qilish yondashuvlari, tabiiy hisoblash algoritmlariga asoslangan [The solution is based on approaches to solving optimization tasks, natural computing algorithms]. (In Uzbek). Scientific and Technical Journal, 24 (2), 58–67.

Prakash, O., & Kumar, A. (2014). ANFIS modelling of a natural convection greenhouse drying system for jaggery: An experimental validation. International Journal of Sustainable Energy, 33 (2), 316–335. https://doi.org/10.1080/ 14786451.2012.724070

Prakash, O., Kumar, A., Kaviti, A. K., & Kumar, P. V. (2015). Prediction of the rate of moisture evaporation from jaggery in greenhouse drying using the fuzzy logic. Heat Transfer Research, 46 (10), 923–935. https://doi.org/10.1615/HeatTrans Res.2015007463

Rejabov, S., Usmonov, B., Usmanov, K., & Artikov, A. (2024). Experimental Comparison of Open Sun and Indirect Convection Solar Drying Methods for Apricots in Uzbekistan. The 3rd International Electronic Conference on Processes (p. 26). https://doi.org/10.3390/engproc2024067026

Rejabov, S. A., Usmonov, B. Sh., & Artiqov, A. A. (2024). Oʻrik mevasini majburiy konveksiyali quyosh quritgichida quritish vaqtini hisoblash [Calculation of the drying time of apricots in a forced convection solar dryer]. (In Uzbek). Science and Innovative Development, 7 (2), 48–60. https:// cyberleninka.ru/article/n/o-rik-mevasini-majburiy-konveksiyali-quyosh-quritgichida-quritishvaqtini-hisoblash

Sidikov, S. I., Usmanov, K. I., Yakubova, N. S., & Kazakhbayev, S. A. (2020). Nechetkoye sinergeticheskoye upravleniye nelineynykh sistem [Fuzzy synergetic control of nonlinear systems]. (In Russian). Journal of Advances in Engineering Technology, (2), 16–19. https://doi.org/10.24412/2181- 1431-2020-2-16-19

Simo-Tagne, M., Zoulalian, A., Rémond, R., & Rogaume, Y. (2018). Mathematical modelling and numerical simulation of a simple solar dryer for tropical wood using a collector. Applied Thermal Engineering, (131), 356–369. https://doi.org/10.1016/j.applthermaleng.2017.12.014

Sultanova, S., Usmanov, K., Ungbayeva, D., & Tadjibayeva, D. (2024). Development of adaptive neural-fuzzy models for predicting solar dryer performance. Universum: Technical Sciences, 122 (5). https://doi.org/10.32743/ UniTech.2024.122.5.17503

Vafamand, N., Arefi, M. M., & Khayatian, A. (2018). Nonlinear system identification based on Takagi-Sugeno fuzzy modeling and unscented Kalman filter. ISA Transactions, 74, 134–143. https:// doi.org/10.1016/j.isatra.2018.02.005

Yusupbekov, N. R., Aliyev, R. A., Aliyev, R. R., & Yusupbekov, N. A. (2014). Intellektualniy sistemalar boshqaruvi va qaror qabul qilish [Management of intelligent systems and decision-making]. (P. 490). (In Uzbek). Tashkent: O‘zbekiston milliy entsiklopediyasi.

Zadeh, L. A. (1965). Fuzzy sets. Information and Control, 8 (3), 338–353. https://doi. org/10.1016/S0019-9958(65)90241-X

Zoukit, A., El Ferouali, H., Salhi, I., Doubabi, S., & Abdenouri, N. (2019). Design of mamdani type fuzzy controller for a hybrid solar-electric dryer: Case study of clay drying. 2019 6th International Conference on Control, Decision and Information Technologies – CoDIT (pp. 1332–1337). https://doi. org/10.1109/CoDIT. 2019.8820581

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.