logo
calendar2 июн 2025
view2
Asosiy til:O'zbek

SUN’IY NEYRON TO‘RLI INTELLEKTUAL BOSHQARISH ASOSIDA QURITISH JARAYONINING ROSTLASH TIZIMINI ISHLAB CHIQISH

Fan yo'nalishi:
pdf

683d8cf6015ab.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Quyosh quritgichlari qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini tabiiy sharoitda samarali quritish uchun mo‘ljallangan ekologik va energiya tejamkor quritish tizimlaridan biridir. Ushbu qurilmalar quyosh energiyasidan foydalangan holda, mahsulotdagi namlikni optimallashtiradi va mahsulot sifatini saqlab qolishga yordam beradi. Biroq quyosh quritgichlarining samaradorligi atrof-muhit harorati, quyosh radiatsiyasi va havo oqimi kabi tashqi omillarga bog‘liq bo‘lib, ushbu parametrlarni real vaqt rejimida boshqarish muhim hisoblanadi. An’anaviy PI rostlagichlar bunday o‘zgaruvchan sharoitlarda yetarli darajada samarali bo‘la olmaydi, chunki ularning rostlanish vaqti uzoq va ortiqcha chetlashishlar yuqori bo‘ladi. Mazkur tadqiqotda quyosh quritgichlarining samaradorligini oshirish uchun sun’iy neyron to‘rlarga asoslangan bashoratli boshqarish tizimi ishlab chiqildi va uning ishlash natijalari PI rostlagich bilan solishtirildi. MATLAB R2014a dasturining Simulink dasturiy paketida quritish jarayonining matematik modeli ishlab chiqilib, turli boshqarish usullari bo‘yicha kompyuter simulyatsiyalari amalga oshirildi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, bashoratli neyrorostlagich bilan boshqarilgan tizimning rostlanish vaqti 160 sekundni tashkil etib, an’anaviy PI rostlagich bilan boshqarilgan tizimga nisbatan 36 % tezroq natijaga erishildi (PI rostlagich uchun rostlanish vaqti 250 sekund). Shuningdek, neyroboshqarish tizimi haroratni ±1,2 °C aniqlikda barqaror ushlab turish imkonini berdi, bu esa PI rostlagichga qaraganda sezilarli darajada yuqori aniqlikka ega ekanligini ko‘rsatdi. Natijalar shuni tasdiqlaydiki, sun’iy neyron to‘rlarga asoslangan boshqarish tizimi quyosh quritgichlarining barqaror ishlashini ta’minlash, energiya sarfini optimallashtirish va mahsulot sifatini oshirishda muhim rol o‘ynaydi. Ushbu usul qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini quritish texnologiyalarini avtomatlashtirish va ekologik jihatdan samarali qilish imkonini beradi. Olingan natijalar ushbu tizimni sanoat miqyosida keng joriy etish istiqbollarini ko‘rsatadi.

MUALIFLAR

Teglar

# сушка# drying# температура# avtomatlashtirish# автоматизация# harorat# temperature# automation# абрикос# apricot# искусственные нейронные сети# динамическая модель# dinamik model# dynamic model# интеллектуальное управление# quritish# quyosh quritgichi# солнечная сушилка# o‘rik# solar dryer# sun’iy neyron to‘rlari# intellektual boshqarish# PI-rostlagich# PI-регулятор# arti�icial neural networks# intelligent control# PI-controller

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

Abdurasulovich, R. S., Shukurillayevich, U. B., & Asqarovich, A. A. (2024). Oʻrik mevasini majburiy konveksiyali quyosh quritgichida quritish vaqtini hisoblash [Calculation of drying time of apricot fruit in forced convection solar dryer]. (In Uzbek). Ilm-fan va innovatsion rivojlanish – Nauka i innovatsionnoe razvitiye – Science and Innovation Development, 7 (2), 48–60

Abdurasulovich, R. S., Shukurillayevich, U. B., Isroilovich, U. K., & Asqarovich, A. A. (2024). Noqat’iy mantiq asosida bilvosita quyosh quritgichlarining harorat dinamikasini bashorat qilish [Forecasting the temperature dynamics of indirect solar dryers using fuzzy logic]. (In Uzbek). Ilm-fan va innovatsion rivojlanish – Nauka i innovatsionnoe razvitiye – Science and Innovation Development, 7 (5), 8–18.

Abduvaxitovna, S. S., & Isroilovich, U. K. (2024). Dorivor o‘simliklarni gelioquritish qurilmasida quritish jarayonini matematik modellashtirish [Mathematical modeling of the drying process of medicinal plants in a solar dryer]. (In Uzbek). Ilm-fan va innovatsion rivojlanish – Nauka i innovatsionnoe razvitiye – Science and Innovation Development, 7 (4), Article 4.

Arslankaya, S. (2023). Comparison of performances of fuzzy logic and adaptive neuro-fuzzy inference system (ANFIS) for estimating employee labor loss. Journal of Engineering Research, 11 (4), 469–477. https://doi.org/10.1016/j.jer.2023.100107

Artikov, A. A., & Masharipova, Z. A. (2013). Komp’yuternoe otobrazhenie ravnovesiya protsessa sushki po temperature produkta [Computer display of the drying process equilibrium by product temperature]. (In Russian). Khranenie i pererabotka sel’khozsyr’ya – Storage and Processing of Agricultural Raw Materials, 2, 18–21.

Artikov, A., Mamatov, S., Kadirov, U., Masharipova, Z., & Mirkomilov, A. (2022). Computer simulation of the freeze drying process of beets. AIP Conference Proceedings, 2762 (1). https://pubs. aip.org/aip/acp/article-abstract/2762/1/020015/2832573

Bal, L. M., Satya, S., & Naik, S. N. (2010). Solar dryer with thermal energy storage systems for drying agricultural food products: A review. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 14 (8), 2298–2314. https://doi.org/10.1016/j.rser.2010.04.014

Banana Drying Kinetics | IntechOpen. (2025). https://www.intechopen.com/chapters/68925

Chabane, F., Bensahal, D., Brima, A., & Moummi, N. (2019). Solar drying of drying agricultural product (Apricot). Mathematical Modelling of Engineering Problems, 6 (1), 92–98. https://doi. org/10.18280/mmep.060112

Ghani, N. M. A., Othman, A., Hashim, A. A. A., & Nasir, A. N. K. (2023). Comparative analysis of PID and fuzzy logic controllers for position control in double-link robotic manipulators. Journal of Intelligent Systems and Control, 2 (4), 183–196. https://doi.org/10.56578/jisc020401

Goel, V., Dwivedi, A., Singh Mehra, K., Kumar Pathak, S., Tyagi, V. V., Bhattacharyya, S., & Pandey, A. K. (2024). Solar drying systems for domestic/industrial purposes: A state-of-art review on topical progress and feasibility assessments. Solar Energy, 267, 112210. https://doi.org/10.1016/ j.solener.2023.112210

Janjai, S., & Bala, B. K. (2012). Solar drying technology. Food Engineering Reviews, 4 (1), 16–54. https://doi.org/10.1007/s12393-011-9044-6

Koua, K. B., Fassinou, W. F., Gbaha, P., & Toure, S. (2009). Mathematical modelling of the thin layer solar drying of banana, mango and cassava. Energy, 34 (10), 1594–1602. https://doi. org/10.1016/j.energy.2009.07.005

Madhankumar, S., Viswanathan, K., Taipabu, M. I., & Wu, W. (2023). A review on the latest developments in solar dryer technologies for food drying process. Sustainable Energy Technologies and Assessments, 58, 103298. https://doi.org/10.1016/j.seta.2023.103298

Martynenko, A. (2018). Intelligent control in drying. https://doi.org/10.1201/9780429443183

Masharipova, Z. A., Artikov, A. A., & Rakhmatov, F. O. (2020). Maxsulotlarni quritish jarayonlarini komp’yuterda modellashtirish va optimal sharoitlarni xisoblash [Computer modeling of drying processes and calculation of optimal conditions]. (In Uzbek). 151 p.

Rejabov, S., Usmonov, B., Usmanov, K., & Artikov, A. (2024). Experimental comparison of open sun and indirect convection solar drying methods for apricots in Uzbekistan. The 3rd International Electronic Conference on Processes, 26. https://doi.org/10.3390/engproc2024067026

Sidikov, I. Kh., Usmanov, K. I., Yakubova, N. S., & Kazakhbaev, S. A. (2020). Nechetkoye sinergeticheskoye upravleniye nelineynykh sistem [Fuzzy synergetic control of nonlinear systems]. (In Russian). https://doi.org/10.24412/2181-1431-2020-2-16-19

Topal, M. E., Şahin, B., & Vela, S. (2024). Artificial neural network modeling techniques for drying kinetics of Citrus medica fruit during the freeze-drying process. Processes, 12 (7), Article 7. https://doi.org/10.3390/pr12071362

Usmanov, K. I., Sultanova, Sh. A., & Rejabov, S. A. (2025). Application of artificial neural networks for predicting temperature in a solar dryer. Ilm-fan va innovatsion rivojlanish – Nauka i innovatsionnoe razvitiye – Science and Innovation Development, 8 (1), 8–20.

Yang, T., Zheng, X., Xiao, H., Shan, C., Yao, X., Li, Y., & Zhang, J. (2023). Drying temperature precision control system based on improved neural network PID controller and variable-temperature drying experiment of cantaloupe slices. Plants, 12 (12), Article 12. https://doi.org/10.3390/ plants12122257

Yusupbekov, N. R., Adilov, F. T., & Aytbaev, J. A. (2024). Fuzzy models and optimization by distillation units in the Aspen HYSYS software environment. Chemical Technology, Control and Management, 5, 30–34. https://doi.org/10.59048/2181-1105.1625

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.