logo
calendar17 сентябр 2025
view2
Asosiy til:O'zbek

B TURDAGI O‘LCHASHLARNING STANDART NOANIQLIGINI BAHOLASHDA APRIOR MA’LUMOTLARNING TAQSIMOT TURINI TANLASH VA ANIQLASH UCHUN GIBRID USUL ISHLAB CHIQISH

Fan yo'nalishi:
pdf

68ca4e048bab4.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Maqolada dolzarb metrologik muammolardan biri – fizik-kimyoviy kattaliklarni o‘lchash noaniqligi konsepsiyasining ilmiy-nazariy asoslari va amaliy jihatlari tadqiq etilgan. Metrologik ta’minotning muhim vazifasi bo‘lgan B turdagi o‘lchashlarning standart noaniqligini baholashda aprior ma’lumotlarni taqsimlash turini tanlash va aniqlashning gibrid usuli ishlab chiqilgan. Tadqiqotning dolzarbligi cheklangan aprior ma’lumotlar sharoitida noaniqlikni baholashning ishonchliligini oshirish zarurati bilan bog‘liq, chunki mavjud yondashuvlar ko‘pincha noto‘g‘ri natijalarga olib kelishi mumkin bo‘lgan subyektiv ekspert mulohazalariga asoslanadi. Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat: B tipidagi o‘lchashlarning standart noaniqligini baholashda axborot fondining taqsimlanish turini tanlash uchun gibrid usul va matematik modellar ishlab chiqilgan; taklif etilgan usul maksimal entropiya prinsipi va Bayes nazariyasining kombinatsiyasiga asoslangan. Тadqiqot metodologiyasi mavjud yondashuvlarni tahlil qilish, taqsimotni tanlashning metrologik mezonlarini rasmiylashtirish va qaror qabul qilish algoritmini ishlab chiqishni o‘z ichiga oladi. Usulning adekvatligi va samaradorligi “O‘zbekiston milliy metrologiya instituti” davlat muassasasining fizik-kimyoviy kattaliklar ilmiy laboratoriyasida, shuningdek, ISO/IEC 17025:2017 xalqaro standartiga muvofiq, akkreditatsiyadan o‘tgan o‘lchash (sinov) laboratoriyalarida sinovdan o‘tkazilgan. Olingan natijalar o‘lchashlar noaniqligini baholash aniqligini oshirish, shuningdek, metrologik nazorat tartib-taomillarini takomillashtirish uchun metrologiya, standartlashtirish va sinovlar sohasida qo‘llanishi mumkin. Tadqiqot natijalari ISO/IEC 17025:2017 xalqaro standarti bo‘yicha faoliyat yurituvchi akkreditatsiyadan o‘tgan metrologik va sinov laboratoriyalarida, ISO 17043:2023 standarti asosida faoliyat yurituvchi laboratoriyalararo taqqoslash provayderlarida, shuningdek, Xalqaro o‘lchov va tarozilar byurosi (BIPM) tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan KCDB ma’lumotlar bazasida taqdim etilgan kalibrlash va o‘lchash imkoniyatlari (CMC) bo‘yicha davlatlararo va xalqaro darajadagi sinov taqqoslashlari doirasida talab qilinadi. Ishlab chiqilgan usul o‘lchashlar noaniqligini baholash bilan shug‘ullanuvchi ilmiy markazlar va laboratoriyalar, shuningdek, metrologiya va sinovlar sohasida faoliyat yurituvchi boshqa tashkilotlarda ham qo‘llanishi mumkin. Uning joriy etilishi noaniqlikni baholashning obyektivligini oshirish, o‘lchash natijalarining kengaytirilgan noaniqligi ishonchliligini yaxshilash va B turdagi o‘lchashlarning standart noaniqligi bilan bog‘liq xatarlarni kamaytirishga yordam beradi.

MUALIFLAR

Teglar

# measuring instruments# неопределенность измерений# measurement uncertainty# reliability# достоверность# ishonchlilik# плотность распределения# o‘lchash vositalari# средства измерений# Bayesian method# o‘lchash noaniqligi# B turdagi o‘lchash noaniqligini # axborot fondi# aprior axborot# ehtimollik taqsimoti turi# ehtimollik taqsimoti zichligi# Bayes usuli# gibrid usul mezonlari# оценка неопределённости типа B# информационный фонд# априорная информация# тип распределения вероятностей# байесовский подход# критерии гибридного метода# type B uncertainty evaluation# information base# a priori information# probability distribution type# probability density function# hybrid method criteria

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

Abduvaliev, A.A. (2015). Improvement of standardization systems, measurement traceability and conformity assessment in the Republic of Uzbekistan under market conditions [Doctoral dissertation]. Tashkent Institute of Irrigation and Melioration.

Akhmedov, B.M. (2009). Scientific foundations and methodology of measurement traceability in quality control of food products [Doctoral dissertation]. Tashkent Institute of Chemical Technology.

Arend, R.J. (2024). Measures of uncertainty (in decision-making). In Uncertainty in Strategic Decision Making. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-3-031-48553-4_9

Avdic, S., Demirovic, D., Hadzimustafic, E., et al. (2024). Distribution of mean time intervals between successive neutron counts for different phenomena and power law forms. The European Physical Journal Plus, 139, 443. https://doi.org/10.1140/epjp/s13360-024-05269-x

Cheng, Y., Chen, X., Li, H., Cheng, Z., Jiang, R., Lü, J., & Fu, H. (2018). Analysis and comparison of Bayesian methods for measurement uncertainty evaluation. Mathematical Problems in Engineering, Article ID 7509046. https://doi.org/10.1155/2018/7509046

Ferrero, A., & Scotti, V. (2022). Measurement uncertainty. In Forensic Metrology. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-14619-0_5

Ferrero, A., Salicone, S., & Jetti, H. V. (2019). Bayesian approach to uncertainty evaluation: Is it always working? 19th International Congress of Metrology, 16002, 1–14. https://doi.org/10.1051/ metrology/201916002

Genske, D.D. (2024). Principles of uncertainty. In Engineering Geology. Springer. https://doi. org/10.1007/978-3-662-68762-8_4

Gupta, H., Rab, S., & Garg, N. (2023). Evaluation and analysis of measurement uncertainty. In D.K. Aswal et al. (Eds.), Handbook of Metrology and Applications. Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-19-1550-5_128-1

Huang, H. (2022). A new modified Bayesian method for measurement uncertainty analysis and the unification of frequentist and Bayesian inference. Journal of Probability and Statistical Science, 20(1), Article 515. https://doi.org/10.37119/jpss2022.v20i1.515

Huang, H. (2024). A practical two-step procedure for taking into account all available information (prior and current) about influence quantities in measurement uncertainty analysis. Accred Qual Assur, 29, 215–223. https://doi.org/10.1007/s00769-024-01583-0

ISO/IEC. (2008). Guide 98-3: Uncertainty of measurement – Part 3: Guide to the expression of uncertainty in measurement (GUM:1995). International Organization for Standardization.

Jabbarov, R.R. (2019). Improvement of the methodology for ensuring metrological traceability and measurement uncertainty of dynamic shear elasticity and viscosity of liquids [Doctoral dissertation]. Tashkent State Technical University.

Kounbach, S., Laassiri, S., Moutaoukil, Z., et al. (2023). Improvement of the characterization uncertainty of a matrix-certi�ied reference material for accurate measurement of H2SiF6 mass fraction in industrial �luorosilicic acid by using a direct measurement procedure. Analytical Sciences, 39, 1865– 1873. https://doi.org/10.1007/s44211-023-00391-9

Latipov, V.B. (2012). Methodology for evaluating measurement uncertainty of the composition and properties of substances and materials [Doctoral dissertation]. Tashkent State Technical University.

Levin, S.F. (2020). Inadequacy of mathematical models of measurement objects and calculations of risk based on the use of GOST ISO/IEC 17025–2019. Measurement Techniques, 63, 524– 533. https://doi.org/10.1007/s11018-020-01819-8

Li, Y.Q., Lin, M., & Xu, L.J. et al. (2024). Monte Carlo method for evaluation of surface emission rate measurement uncertainty. Nuclear Science and Techniques, 35, 118. https://doi.org/10.1007/ s41365-024-01474-6

Masharipov, Sh.M. (2019). O‘lchashlar noaniqligi kontseptsiyasi va unda qamrab olish koeffitsientini tanlash [The concept of measurement uncertainty and the choice of coverage factor]. Standard: Scientific and Technical Journal, (4), 8–9.

Masharipov, Sh.M., & Fattoyev, F.F. (2020). Scientific-methodological basis improvement of the metrological support in terms of the essential requirements for the measuring and testing uncertainties concept. Technical Science and Innovation, (4), 167–175.

Mendel, J.M. (2024). Sources of uncertainty and membership functions. In Explainable Uncertain Rule-Based Fuzzy Systems. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-35378-9_5

Ramsey, M.H., & Rostron, P.D. (2024). Measurement uncertainty from sampling and its role in validation of measurement procedures. Accred Qual Assur, 29, 153–162. https://doi.org/10.1007/ s00769-024-01575-0

Singh, S., Kulshrestha, M.J., & Rani, N. (2023). Traceability in analytical environmental measurements. In D.K. Aswal, S. Yadav, T. Takatsuji, P. Rachakonda, & H. Kumar (Eds.), Handbook of Metrology and Applications. Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-99-2074-7_94

Stinnett, J., Santi, P.A., & Swinhoe, M.T. (2024). Basics of uncertainty. In W.H. Geist, P.A. Santi, & M.T. Swinhoe (Eds.), Nondestructive Assay of Nuclear Materials for Safeguards and Security (pp. 693– 708). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-58277-6_25

Toman, B. (2005). Bayesian approach to assessing uncertainty and calculating a reference value in key comparison experiments. Journal of Research of the National Institute of Standards and Technology, 110(6), 605–612. https://doi.org/10.6028/jres.110.085

Velásquez, C., Juiña, D., Iturra, F., Silva, B., & Barona, D. (2024). Methodology for declaration of conformity under ISO/IEC 17025 associating con�idence levels and risk analysis. In M.Z. Vizuete et al. (Eds.), Innovation and Research – Smart Technologies & Systems (Vol. 1041). Springer. https://doi. org/10.1007/978-3-031-63437-6_3

Weise, K., & Woger, W. (1993). A Bayesian theory of measurement uncertainty. Measurement Science and Technology, 4(1), 1–11. https://doi.org/10.1088/0957-0233/4/1/001

Willink, R. (2025). On the role of probability in science, analytical measurement and QUAM. Accred Qual Assur. https://doi.org/10.1007/s00769-025-01631-3

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.