logo
calendar23 май 2026
view51
Asosiy til:O'zbek

О‘ZBEK VA UYG‘UR XALQLARINING MAVSUMIY MAROSIM FOLKLORI

Fan yo'nalishi:Til va tilshunoslikAdabiyot va adabiyot nazariyasi
pdf

G'.Ismoilov_0a805fd5.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Ushbu maqolada о‘zbek va uyg‘ur xalqlarining mavsumiy marosim folklori qiyosiy tadqiq etilgan bo‘lib, ikkita asosiy manbaga – M. Jo‘rayevning “О‘zbek mavsumiy marosim folklori” (2008) va A. Rahmanning “Uyg‘ur folklori” asarlariga tayanadi. Tahlil natijasida ikki xalqning marosim folklori turkiy madaniyatining umumiy ildizlariga ega ekanligi, ularning xalq taqvimi (dehqon, chorva, qush qayi, yulduz hisobi), kosmologik qarashlari (quyosh, oy, yulduzlar kultlari) va iqtisodiy faoliyat (dehqonchilik, chorvachilik) bilan chambarchas bog‘liqligi aniqlandi. Saymalitosh petrogliflari va Xun davri odatlari orqali tarixiy ildizlar protosak va Xun davrlariga borib taqalishi ko‘rsatildi. Janrlar tizimi qiyosiy jihatdan tahlil qilindi: o‘zbeklarda bahorgi (Navro‘z, sumalak, “Sust xotin”), yozgi (“Choy momo”, “Yo Haydar”), kuzgi (“Oblo baraka”) va qishki (“Yas-yusun”) marosimlar uyg‘ur dehqonchilik va chorvachilik odatlari (yer haydash, ekin yig‘ish, hayvonlarni himoya qilish) bilan genetik va funksional o‘xshashliklarga egaligi o‘rganildi. Ritual elementlar (qo‘shiq, aytim, irim-sirim) ikki xalqda ham iqtisodiy samaradorlik, ijtimoiy birlik va ma’naviy uyg‘unlik vazifalarini bajarishi ochib berildi. Qiyosiy tahlil natijalari o‘zbek va uyg‘ur folklor merosining umumturkiy xususiyatlarini tasdiqlaydi hamda milliy folklorini o‘rganish va saqlashda yangi yondashuvlar taklif etadi.

MUALIFLAR

Science ID: FQR-0525-0025

Science ID: FFR-0925-0011

Teglar

# ildizlar.

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Фравардин алқови – Авесто. (Фравардин яшт) // Ўзбек тили ва адабиёти, 2001. – №2. 2. Авесто. Тарихий адабий ёдгорлик. Асқар Маҳкам таржимаси. – Тошкент, 2001. 3. Авесто. Яшт. – Тошкент: Шарқ, 2001. 4. Алавия М. Ўзбек халқ маросим қўшиқлари. – Тошкент: Фан, 1974. 5. Жўраев М. Ўзбек мавсумий маросим фольклори. – Тошкент, 2008. 6. Ипак йўли афсоналари (тўплаб, нашрга тайёрловчи ва сўзбоши муаллифи: М.Жўраев). – Тошкент: Фан, 1993. 7. Abdulkərim Rahman. Uyğur Folkloru. Çeviri: Soner Yalçın, Erkin Emet. T.C. Kültür Bakanlığı. 8. Кенжа ботир. Эртаклар. – Тошкент: Фан, 1974. 9. Наврўз (наврўз билан боғлиқ қўшиқлар, афсоналар, одатлар ва иримлар). Тузувчилар: T.Мирзаев, М.Жўраев. – Тошкент: Фан, 1992. 10. Саримсоқов Б. Маросим фольклори // Ўзбек фольклори очерклари. 1-том. – Тошкент, 1989. 11. Uyg‘ur xalыk yeg‘iz ijadiyiti. – Almata, 1983. 12. Раззоқов Ҳ., Мирзаев Т., Собиров О., Имомов К. Ўзбек халқ оғзаки поэтик ижоди. – Тошкент: Ўқитувчи, 1980.

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.