logo
calendar24 Avgust 2026
view11
Asosiy til:O'zbek

BUXORO VILOYATI TUPROQ-IQLIM SHAROITIDA C-8290 G‘O‘ZA NAVINING SUV ISTE’MOLI VA HOSILDORLIGIGA TURLI SUG‘ORISH TARTIBLARI HAMDA TEXNOLOGIYARINING TA’SIRI

Fan yo'nalishi:Agronomiya va ekinshunoslik ​Suv fanlariTuproqshunoslik ​
pdf

Jumayev_Jasurbek_35-42_....pdf

PDF

RESEARCH AND INNOVATION ACADEMY

RESEARCH AND INNOVATION ACADEMY

Maqola chop etishsee more

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Global suv taqchilligi tobora kuchayib borayotgan bugungi kunda qishloq xo‘jaligi ekinlarini yetishtirishda tejamkor texnologiyalarni qo‘llash o‘ta dolzarb masalalardan biridir. Ushbu tadqiqot Buxoro viloyatining kuchsiz sho‘rlangan o‘tloqi-allyuvial tuproqlari sharoitida “C-8290” g‘o‘za navi misolida ochiq va plyonka ostidan tomchilatib sug‘orishning maqbul rejimlarini aniqlashga qaratilgan. Dala tajribalari 2024–2025-yillarda 3 qaytariqda, jami 15 ta variantda olib borildi. Tajribada sug‘orish oldidan tuproq namligining Cheklangan dala nam sig‘imiga (ChDNS) nisbatan 65–70–65%, 70–75–70% va 75–80–75% darajalari ikki xil agrofonda o‘rganildi. Ikki yillik kuzatuvlar shuni ko‘rsatdiki, plyonka ostidan tomchilatib sug‘orishda tuproq yuzasidan fizik bug‘lanishning kamayishi hisobiga ochiq usulga nisbatan gektariga 280–580 m³ gacha suv tejalgan. Tajribada eng yuqori va barqaror hosildorlik (48,6–49,1 s/ga) tuproq namligi 75–80–75% darajasida saqlangan hamda plyonka bilan mulchalangan variantlarda qayd etildi. Olingan natijalar suv tanqis hududlarda paxta yetishtiruvchi agroklasterlar va fermer xo‘jaliklari uchun amaliy ahamiyatga ega. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, suvni tejash va yuqori iqtisodiy samaradorlikka erishish maqsadida tuproq namligini 75–80–75% darajasida saqlagan holda plyonka ostidan tomchilatib sug‘orish texnologiyasini ishlab chiqarishga joriy etish tavsiya etiladi.

MUALLIFLAR

J.Jumаyev

"PAXTA SELEKSIYASI URUG'CHILIGI VA ETISHTIRISH AGROTEXNOLOGIYALAR ILMIY-TADQIQOT INSTITUTI" DAVLAT MUASSASASI

Teglar

# tomchilatib sug‘orish# hosildorlik# g‘o‘za# ChDNS# sug‘orish rejimi# plyonka ostidan sug‘orish# sug‘orish oldi tuproq namligi

O'XSHASH MAQOLALAR

SHU JURNALDAGI BOSHQA MAQOLALAR

Maqolani baholang

0
0 ta baho
5
4
3
2
1

Maqola idintifikatorlari

ROI:

https://eroi.uz/11.248/A026-926471

DOI:

Mavjud emas

Foydalanilgan adabiyotlar

Hussain, S., Ahmad, A., Wajid, A., Khaliq, T., & Nasim, W. (2020). Irrigation scheduling for cotton cultivation. In Cotton production and uses (pp. 59–80). Springer.

Jia, Y., Yang, B., Han, Y., Wang, G., Su, T., Li, X., & Feng, L. (2024). Enhanced cotton yield and fiber quality by optimizing irrigation amount and frequency in arid areas of northwest China. Agronomy, 14(2), 266.

Li, Y., Pang, H., Chen, F., & Zhang, F. (2021). Effect of drip irrigation under plastic mulch on aeolian sandy soil salt dynamic and cotton yield. Journal of Soil and Water Conservation, 23(4), 96–100.

Ma, H., Pu, S., Li, P., Niu, X., Wu, X., Yang, Z., & Hao, Y. (2021). Towards understanding the loss and absorption of nitrogen and phosphorus under different treatments in cotton drip-irrigation. PLOS ONE, 16(7), e0254384.

O‘zbekiston Paxtachilik Ilmiy-Tadqiqot Instituti. (2007). Dala tajribalarini o‘tkazish uslublari. O‘zPITI.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2026a, February 5). Suv resurslaridan foydalanish samaradorligini oshirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida (PQ-47-son qaror). Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi (Lex.uz). https://lex.uz/

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2026b, February 16). “Mahallani rivojlantirish va jamiyatni yuksaltirish” yilida ustuvor yo‘nalishlar bo‘yicha islohotlar dasturlari va “O‘zbekiston-2030” strategiyasini amalga oshirish bo‘yicha davlat dasturi to‘g‘risida (PF-22-son Farmon). Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi (Lex.uz). https://lex.uz/

Qodirov, Z. Z., & Raxmonov, A. Q. (2023). Xitoy texnologiyasi asosida plyonka ostidan tomchilatib sug‘orishda ko‘chat qalinligini o‘rganish bo‘yicha tajriba natijalari. Agro-Ilm, 4(80), 34–37.

Toshmatov, N., & Jo‘rayev, A. (2024). Qishloq xo‘jaligi ekinlarini qora polietilen plyonka to‘shalgan egatlar orqali sug‘orish texnologiyasi. Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 35(2), 121–125.

Urinov, F. (2024). G‘o‘zani tomchilatib sug‘orishning texnika elementlarini takomillashtirish va tuproq mexanik tarkibini o‘rganish. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.10931234

Xakimova, M., Ostonaqulov, T., & Teminova, M. (2023). Sug‘orish usullari va turli plyonkalar bilan mulchalab ekinlar o‘stirilganda hosildorlik va hosil sifati. Interpretation and Researches, 1(1), 12–18.

Xamidov, M., Botirov, Sh. Ch., Suvanov, B. U., & Yulchiev, D. G. (2019). Suv resurslarini o‘lchovi va vositalari. Toshkent.

Xudoyberdiyev, A., & Mamadaliyev, G. (2022). Iqlim o‘zgarishi sharoitida sug‘orma dehqonchilikda tomchilatib, yomg‘irlatib va plyonka ostidan sug‘orish usullaridan foydalanish samaradorligi. NamDU ilmiy xabarlari, 4(1), 18–24.

Yuan, X., Bai, J., & Li, L. (2019). Modeling the effects of drip irrigation under plastic mulch on vapor and energy fluxes in oasis agroecosystem. Agricultural and Forest Meteorology, 265, 114–124.

Zhang, X., Mingtarja, H., & Bristow, K. L. (2024). Effects of different film types on cotton growth and yield under drip irrigation. Agriculture, 14(5), 720.

Zhao, Y., Wang, X., & Chen, S. (2025). Drip irrigation under plastic mulch, associated with drainage, to reduce water demand and improve cotton yields. Agricultural Water Management, 275, 108–115.