logo
calendar24 Fevral 2026
view14
Asosiy til:O'zbek

Мовароуннаҳр алломаларининг фиқҳ илми ривожидаги ўрни

Fan yo'nalishi:Psixologiya
pdf

2_623ffc9b.pdf

PDF

ISLOM ZIYOSI

ISLOM ZIYOSI

Maqola chop etishsee more

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Ушбу мақолада Мовароуннаҳр алломаларининг фиқҳ илми ривожидаги ўрни ва уларнинг ислом ҳуқуқшунослиги тараққиётига қўшган беқиёс ҳиссаси бирламчи манбалар асосида илмий таҳлил қилинган. Тадқиқот доирасида ҳадис ва фиқҳ илмларининг минтақада шаклланиши, уларнинг институционал ва интеллектуал асослари, шунингдек, Ироқ ва Хуросон илмий мактабларининг ушбу жараёнга ижобий таъсири атрофлича баён қилинган. Икки мактаб олимларининг илмий ҳамкорлиги натижалари асрлар давомида ижобий натижа сифатида намоён бўлиб келгани изоҳланди. Шу билан бирга, Мовароуннаҳрда шаклланган илмий муҳит, мадраса таълим тизими, илм аҳлига бўлган ижтимоий муносабат ҳамда сиёсий барқарорлик каби омиллар мазкур ҳудудда фиқҳ илмининг ривожланишига муҳим замин яратгани ўз ифодасини топган. Мақолада Имом Бухорий, Имом Мотуридий, Бурҳониддин Марғиноний ва Абулайс Самарқандий каби йирик алломаларнинг ҳадисшунослик ҳамда фиқҳ илми ривожига қўшган ҳиссаси илмий нуқтаи назардан ёритилган. Хусусан, уларнинг асарлари орқали ҳадис ва фиқҳ ўртасидаги узвий боғлиқлик, назарий-ҳуқуқий қоидаларнинг амалий ҳаётга татбиқи ва ҳанафий мазҳабининг методологик асослари таҳлил қилинган. Шунингдек, Мовароуннаҳр фиқҳ мактаби қиёс, истиҳсон ва ижтиҳод каби ҳуқуқий усуллардан самарали фойдаланган ҳолда назарий фиқҳни амалий қозиёт ва фатво амалиёти билан уйғунлаштиргани кўрсатилган. Шу билан бирга, мақолада Мовароуннаҳр фиқҳ мактабининг минтақавий ва халқаро таъсири ҳам таҳлил қилинган. Марказий Осиё, Ҳиндистон ва Усмонли ҳудудларида ҳанафий ҳуқуқ анъаналарининг тарқалишида Мовароуннаҳр уламолари мероси муҳим аҳамият касб этгани асослаб берилган. Бу жараёнда мадраса институти илмий билимларнинг узлуксиз узатилиши ва фиқҳий мероснинг кенг тарқалишида муҳим роль ўйнагани қайд этилган. Тадқиқот натижалари бўйича Мовароуннаҳр алломалари томонидан шакллантирилган илмий анъана фақат ўз даври билан чекланиб қолмагани, балки ислом ҳуқуқшунослигининг кейинги ривожига ҳам кучли таъсир кўрсатгани асосланган. Улар яратган улкан мерос фиқҳ илмини тизимлаштириш, унинг назарий ва амалий асосларини мустаҳкамлаш ҳамда ҳуқуқий тафаккурнинг бардавом ривожига хизмат қилган муҳим манба сифатида баҳоланган.

MUALLIFLAR

M.Kamilov

"O`ZBEKISTON XALQARO ISLOM AKADEMIYASI" DAVLAT MUASSASASI

Teglar

# ҳадис# илмий мерос# фиқҳ# фатво# алломалар# Мовароуннаҳр# ҳанафийлик мазҳаби# мотуридийлик# қиёс# Бурҳониддин Марғиноний# амалий фиқҳ

O'XSHASH MAQOLALAR

SHU JURNALDAGI BOSHQA MAQOLALAR

Maqolani baholang

0
0 ta baho
5
4
3
2
1

Foydalanilgan adabiyotlar

Abdelnour, M. G. (2022). The higher objectives of Islamic theology: Toward a theory of Maqasid al-Aqida. Oxford University Press.

Alizadeh Birjandi, Z., Malekzadeh, E., & Naseri, A. (2025). Annotating manuscripts from a functional and content point of view Subject of study: translated manuscripts. Journal of Codicology and Manuscript Research (In persian: Pizhūhish/hā-yi nuskhah/shināsī va taṣḥīḥ-i mutūn), 4(1), 5-38.

Atam, S., & Can, O. (2025). Developments in Education during the Modernization Era of the Ottoman Empire and The Educational Status of Ottoman Bureaucrats from Pristina. Hist. Views (Historijski Pogledi), 8, 69.

Badr, S. A. (2021). Abu Hafs Al-Nasafi (d. 537 AH/1142 CE) (Historical Study). International Journal of Early Childhood Special Education, 13(2).

Çeliktaş, H. S. (2024). Muallimhâne-i Nüvvâb: Osmanlı Devleti’nde Medreseden Farklı Yeni Hukuk Eğitiminin Öncüsü. İslam Tetkikleri Dergisi, 14(1), 199-288.

Eşit, D. (2019). Al-Qadi Husayn al-Marwarrudhi’s understanding of ijma’. Cumhuriyet Dental Journal.

Fındıklı, B. (2022). Rethinking ancient centers of higher learning: madrasa in a comparative-historical perspective. British Journal of Educational Studies, 70(2), 129-144.

Gezgin, Y. E. (2021). Aswad b. Yazid (d. 75/694) and its place in the history of fiqh. Islam Tetkikleri Dergisi.

Ghani, U. (2019). Justifying the Role of Prophetic Narration in Ḥanafī Jurisprudence. The Case of al-Zaylaʿī’s (d. 762/1361) Naṣb al-rāya as a Ḥadīṯ Companion to al-Marġīnānī’s (d. 593/1197) al-Hidāya. MIDÉO. Mélanges de l’Institut dominicain d’études orientales, (34), 99-109.

Gürüz, K. (2012). Turkey: Obstacles to and examples of curriculum reform. In Confronting Challenges to the Liberal Arts Curriculum (pp. 201-225). Routledge.

Imran, H., & Lawang, K. A. (2022). Development of the Shafi’iyyah Fiqh Thought Pattern and the Role of al-NawawÄ« as a Unifier. Al-Istinbath: Jurnal Hukum Islam, 7(1 May), 141-160.

Iqbal, M. (2022). Concluding Remarks: Qiyās and Contemporary Models of Parallel Reasoning. In Arsyad al-Banjari’s Insights on Parallel Reasoning and Dialectic in Law: The Development of Islamic Argumentation Theory in the 18th Century in Southeast Asia (pp. 223-244). Cham: Springer International Publishing.

Kamoliddin, S. (2019). The infancy and development of hadith in central Asia. International Journal of Recent Technology and Engineering, 8(3), 4537-4541.

Karadağ, B. (2019). The effect of Hanafi fiqh thought on the early Ottoman fiqh studies in the Mamluk period. Cumhuriyet Dental Journal.

Kaya, B. S. (2022). Spatial organization of social order between political and civil elite: Four different madrasa examples in Mamluk’s Cairo. Darulfunun Ilahiyat, 33(1), 247-277.

Koç, E. (2023). Identification of the Hanafī Jurist Referred to as al-Baqqālī and Some of His Fiqh Ideas. Cumhuriyet Ilahiyat Dergisi, 27(2), 480-503.

Moosa, E. (2015). What Is a Madrassa? Edinburgh: Edinburgh University Press.

Muslimin, J. M., & Kharis, M. A. (2020, December). Istihsan and Istishab in Islamic Legal Reasoning: Towards the Extension of Legal Finding in the Context of Indonesia. In Al-Risalah: Forum Kajian Hukum Dan Sosial Kemasyarakatan, Vol. 20, No. 2, pp. 163-179.

Mukhamedov Nematullo (2020). Medieval Scientists Of The Oasis Shash And Their Contribution To Islamic Civilization // The American Journal of Social Science and Education. Innovations (ISSN – 2689-100x). Published: August 14, 2020 | Pages: 137-143. Doi: https://doi.org/10.37547/tajssei/Volume 02 Issue08-20.

Mukhamedov, Nematullo (2020) «ACTIVITIES OF SCHOLARS OF ISLAMIC LAW (FUQAHA) FROM SHASH OASIS IN SCIENTIFIC CENTERS OF THE REGION,» The Light of Islam: Vol. 2020 : Iss. 3 , Article 1.Available at: https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2020/iss3/1 - P. 4-15.

Obeid S. ‘Moh’d S., & Saleh Hussein, F. (2023). Al-Bukhari’s Sources. Jordan Journal for History and Archaeology, 17(3), 44–62. https://doi.org/10.35516/jjha.v17i3.434

Pelu, I.E.A. (2019). Kedudukan fatwa dalam konstruksi hukum islam. El-Mashlahah Journal, 9(2).

Primov, S. U. (2024). Early doctrinal developments and the Islamization of Movarounnahr. Jurnal Al-Dustur, 7(2), 236-248.

Rozihan. (2024). Construction of prosperity in future Islamic legal thinking. Revista de Gestao Social e Ambiental, v.18.n.2p.1-16

Saifnazarov, I., Muhtarov, A., Sultonov, T., & Tolibov, A. (2020). Religious tolerance, unity of knowledge and faith issues highlighting in Imam Bukhari Hadiths. International Journal of Advanced Science and Technology, 29(5), 1846-1853.

Shalkarov, D., Tuyakbayeva, A., Paltore, Y., & Mukhitdinov, R. (2016). Theological, cultural and linguistic aspects of the great scholar of the Turkic world Husam al-din al-Syghnaqi. The Anthropologist, 26(1-2), 120-126.

Stewart, D. (2018). Developments within the Religious Sciences during the Rise and Decline of Empire. The Wiley Blackwell History of Islam, 137-157.

Tewari-Jassal, S. and Turan, H. (eds.) (2018), New perspectives on India and Turkey: Connections and debates, Oxon: Routledge

van den Boogert, M. H. (2021). Written Proof Between Capitulations and Ottoman Kadi Courts in the Early Modern Period. Turkish Historical Review, 12(1), 1-18.

Yakar, E. E. (2021). The Diachronic Change of the Practice of Iftā’. Islamic studies, 60(4), 325-346.

Yakar, E. E. (2021). Islamic law and society: The practice of iftā’and religious institutions. Routledge.

Zani, M. Q. M., Halim, A. A., & Ab Rahman, A. (2024). Perspectives On The Use Of Qiyas Between Imam Bukhari And Imam Syafie. Journal of Fatwa Management and Research, 29(3), 63-79.

Zorlu, H. (2021). Son Hidâye Şerhi Sırrı Efendi’nin Îzâhu’l-Hidâye İsimli Eseri. İslam Tetkikleri Dergisi, 11(1), 139-166.

Elmurodov R. Buxoro fiqh maktabining shakllanishi va allomalarining ilmiy merosi //https://bukhari.uz/?p=1022