logo
calendar16 Sentabr 2025
view14
Asosiy til:O'zbek

Темурийлар тарихида Шоҳрух Мирзонинг маънавий сиёсати ва тасаввуфга муносабати

Fan yo'nalishi:TarixMadaniyatshunoslik ​
pdf

3_c275a94c.pdf

PDF

ISLOM ZIYOSI

ISLOM ZIYOSI

Maqola chop etishsee more

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Темурийлар сулоласи тарихида Шоҳрух Мирзо шахсияти маънавий юксалиш, илм ва ирфон тараққиёти билан юксак баҳоланади. Унинг ҳукмронлиги даврида (1409–1447) Хуросон ва Мовароуннаҳрда тасаввуф мактаблари давлат ҳимоясида фаолият юритган, суфийлар эса жамиятнинг маънавий камолотини таъминловчи етакчи зотлар сифатида қадрланган. Шоҳрух Мирзо тасаввуфни фақат диннинг бир бўлаги эмас, балки жамият ва давлат бошқарувидаги қалбий ва ахлоқий асос деб қабул қилган. Бу даврда Шоҳрухнинг маънавий сиёсатида суфийлик мактаблари, тариқатлар ва уларнинг етакчиларига муносабат давлат сиёсатининг бир бўлагига айланган эди. Шоҳрух Мирзо ўз отаси Амир Темурнинг дин ва тасаввуфга нисбатан сақланиб келган эҳтиромини давом эттирибгина қолмасдан, уни янада мустаҳкамлади. У суфийларга моддий ёрдам кўрсатиш, хонақоҳлар ва мадрасалар қуриш, уларни вақфлар билан таъминлаш каби ишларга алоҳида эътибор қаратган. Шунингдек, Шоҳрухнинг ўғли ва валиаҳди Мирзо Улуғбек ҳам Нақшбандияга нисбатан ҳурматни сақлаган. Бу муҳитда Хожа Алоуддин Аттор, Хожа Муҳаммад Порсо, Яъқуб Чархий, Мир Сайид Шариф Ҳиравий ва Хожа Аҳрор Валий каби шайхлар фаолият юритиб, халқнинг маънавий камолоти, ватанпарварлик ва ихлос асосидаги тарбияси билан машғул бўлганлар. Мақолада мазкур зотларнинг таълимотлари ва жамиятда тутган ўрни таҳлил этилган. Мақомот ва маноқиб асарлари орқали тасаввуфнинг қалб тарбиясига оид ғоялари очиб берилган.

MUALLIFLAR

M.Ismoilov

"O`ZBEKISTON XALQARO ISLOM AKADEMIYASI" DAVLAT MUASSASASI

Teglar

# тасаввуф# нақшбандия# Мирзо Улуғбек# Хуросон# Ҳирот# вақфлар# Шоҳрух Мирзо# маънавий сиёсат

O'XSHASH MAQOLALAR

SHU JURNALDAGI BOSHQA MAQOLALAR

Maqolani baholang

0
0 ta baho
5
4
3
2
1

Maqola idintifikatorlari

ROI:

https://eroi.uz/11.139/A026-805471

DOI:

Mavjud emas

Foydalanilgan adabiyotlar

Али ибн Аҳмад ал-Ғурий. Канз ал-ибод фи шарҳ ал-Аврод: Қўлёзма. ЎзР ФА ШИ, инв. №2393. 464 ҳ.й. 386 варақ.

Аҳмедов Б.А. (1996). Амир Темурни ёд этиб. – Т.: Ўзбекистон.

Бабаджанов Б. (1996). Политическая деятельность шайхов Накшбандия в Мавараннахре (I пол. XVI в.): дисс. ... канд. ист. наук. – Т.: ИВ АН РУз.

Баратов М., Усмон О. (1995). Ўрта Осиёда тасаввуф оқимлари // Ўзбекистонда ижтимоий-фалсафий фикрлар тарихидан. – Т.: Ўзбекистон.

Бўриев О., Ҳасанов М. (2001). Хожа Муҳаммад Порсо // Маънавият юлдузлари. – Тошкент. – Б. 200-204.

Нуриддинов Ж. (2018). Авроди Нақшбандия [Матн] – Тошкент: “Ўзбекистон халқаро ислом академияси” нашриёт-матбаа бирлашмаси. 28-б.

Зиё А. (2000). Ўзбек давлатчилиги тарихи. – Т.: Шарқ.

Ибн Арабшоҳ. (1992). Амир Темур тарихи. – Т.: Меҳнат.

Исмоилов М. (2019). Хожа Муҳаммад Порсонинг Шарқшунослик институтида сақланаётган асарлари /Имом Бухорий сабоқлари. – №3. – Б. 33-34.

Ишмуҳамедова М. (2001). Девони ҳикмат қўлёзмалари: дисс. ... филол. фан. номзод. – Т.: ЎзР ФА Қўлёзмалар институти.

Каримов Э.Э. (1996). Суфийские тарикаты в Центральной Азии XII-XV в.в.: дисс. ... док. ист. наук. – Т.: Институт истории АН РУз.

Комилов Н. (1996). Тасаввуф. – Т.: Ёзувчи.

Қуръони Карим маънолари таржимаси / Тарж. Мансур А. – Т.: ТИУ, 2001. – 624 б.

Мўминов И. (1968). Амир Темурнинг Ўрта Осиё тарихида тутган ўрни ва роли. – Т.: Фан.

Муҳаммад Порсо ал-Бухарий. (2001). Трактат о святости. Перевод и предисловие Ю. А. Иоаннесяна / Мудрость суфиев. СПб.: Азбука; Петербургское Востоковедение, 271-372 с.

Муҳаммад Порсо. (1996). Рисолаи Қудсия (Таржима) // Г.Наврўзова “Рисолаи Қудсия” – Баҳоуддин Нақшбанд таълимотига оид манба. Шарқшунослик. – Тошкент: Минҳож, №7. Б. 119-122.

Муҳаммад Порсо. Фаслул-хитоб. ЎзР ФА ШИ, инв. №1466.

Муҳаммаджонов А. (1996). Темур ва темурийлар салтанати. – Т.: Қомуслар бош таҳририяти.

Наврўзова Г.Н. (2021). Хожа Баҳоуддин Нақшбанд ҳаёти ва маънавий мероси. – Т.: Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси “Фан” нашриёти давлат корхонаси. – 244 б.

Неъматова Ж. (2001). Яссавийлик ва унинг ижтимоий-фалсафий фикр ривожидаги ўрни: дисс. ... фал. фан. номзод. – Т.: ЎзР ФА Фалсафа ва ҳуқуқ институти.

Нирша В. (1990). Мировоззрение и суфийские концепции Абу Хафса Умара Шихабуддина Сухраварди: дисс.... канд. филос. наук. – Т.: Институт философии и права АН РУз.

Тримингэм Дж. С. (1989). Суфийские ордены в исламе / Перевод с англ. А.А.Ставиской, под ред. и предисл. О.Ф.Акимушкина. – М.: Наука.

Фахруддин Али Сафий. (2003). Рашаҳот ъан айн ал-ҳаёт. – Т. 1913 – Б. 85.

Хидирова Н. Хожа Муҳаммад Порсо илмий мероси: дисс. ... тарих. фан. номзод. – Т.: 2004: ЎзР ФА Тарих институти.

Хожа Муҳаммад ибн Муҳаммад Порсои Бухороий. (1354). Қудсия (Каломоти Баҳоуддин Нақшбанд. Бо муқаддима, тасбеҳ ва таълиқ аз Муҳаммад Тоҳири Ироқий). – Теҳрон.

Хожа Муҳаммад Порсо. ал-Ҳадис ал-арбаъун – ЎзР ФА ШИ қўлёзмаси, №8825/IV.

Хожа Муҳаммад Порсо. Тафсири Қуръон. – ЎзР ФА ШИ қўлёзмаси, №2180. – 237 в.

Хожа Муҳаммад Порсо. Фасл ул-хитоб. – Т.: Ғ.Орифжонов матбаси (санаси кўрсатилмаган).

Шайх Муҳаммад Баҳоуддин Нақшбанд. Аврод. Қўлёзма. Россия ФА ШИ, Санкт-Петербург филиали, инв №3464. В 3829. 75б-89а варақлар.

Шайх Муҳаммад Баҳоуддин Нақшбанд. Авроди Баҳоия. Қўлёзма. Россия ФА ШИ, Санкт-Петербург филиали, инв. №3465. А 1539. 25б – 44а варақлар.

De Weese D. (1988). The Elipce of the Kubraviyah in Central Asia // Iranica Stadies. – vol. XXI. – № 1-2. – p. 45-84.

Evrad-I Bahaiyye. (1991). Турк ва араб тилларида. https://www.kerimusta.com/evrad-i-bahaiyye. Koprulu Fuad. Turk edebiyatinda ilk mutasavviflar. – Ankara.