logo
calendar12 Mart 2025
view7
Asosiy til:O'zbek

"Al-Fiqh al-Absat" asarida aqidaviy mavzularning yoritilishi

Fan yo'nalishi:TarixTil va tilshunoslikDinshunoslik ​
pdf

4_fb95eb36.pdf

PDF

ISLOM ZIYOSI

ISLOM ZIYOSI

Maqola chop etishsee more

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Islom dini dastlab Arabiston yarim orolida paydo bo‘lgan bo‘lsa keyinchalik xulofoi roshidinlar davrida Fors va Shom diyorlariga yetib bordi hamda o‘sha yerdagi mahalliy aholining ko‘pchilik qismi musulmon bo‘ldi. Umar (r.a.) davrida Fors mamlakati fath etildi. Shu qatorida Iroq hududlariga islom dini kirib bordi. Vaholanki, Iroq hududi – ikki daryo oralig‘i qadimdan madaniyat markazlaridan biri hisoblanagan. Bu mintaqada turli millat va din vakillari yashagan. Mahallaiy aholining ko‘pchilik qismi musulmon bo‘lishganidan keyin boshqa din va ta’limoti vaikllari bilan muayyan e’tiqodiy masalalar borasida turli ixtiloflar kelib chiqdi. Islom diniga mansub asosiy va dastlabki firqalar ham aynan Iroq hududida paydo bo‘lgan. Xavorij, mo‘tazila va shia kabi firqalar. Hanafiy mazhab asoschisi – Imom Abu Hanifa ham aynan mana shu zaminda yashagan va ijod qilgan. Imom Abu Hanifa ko‘plab shogirdlariga fiqh va aqida imlarini o‘rgatish barobarida o‘sha vaqtda mavjud bo‘lgan ko‘plab firqa vakillari bahs-munozalar olib borgan hamda ahli sunna val jamoa aqidasni himoya qilgan. Manbalarda zikr qilinishicha Imom Abu Hanifa turli adashgan firqa vakillari bilan bahs-munozra qilish uchun yigirmadan ortiq marotaba Basra shahriga borgan. Imom Abu Hanifa aqoid ilmiga oid asarlarida ahli sunnaning sof e’tiqodiy qarashlarni bayon qilish bilan birga adashgan firqalarga raddiyalar bergan. Mana shunday asarlaridan ibri “al-Fiqh al-absat” asari bo‘lib, savol-javob shaklida aqidaviy masalalar bayon qilingan. Mazkur maqolada dastlab asarning muallifi borasidagi qarashlar tahlil qilingan. Shuningdek, bir nechta ulamolar nisbati berilgan yagona sharhi haqida muhim ma’lumotlar taqdim etilgan. “Al-Fiqh al-absat” asarida bahs yurtilgan asosiy aqidaviy masalalar talqini yoritib berilgan. Imom Abu Hanifa ko‘plab o‘rinlarda adashgan firqalarning noto‘g‘ri aqidalariga raddiya berishda naqliy dalillar birga aqliy dalillarni keltirib o‘tganini kuzatish mumkin. Asarning e’tiborli jihatlaridan biri uning savol-javob shaklida yozilganligi. Bu holat o‘quvchida aqidaviy masalalarni yanada tushunarli bo‘lishiga va yodda qolishiga yordam beradi. Mazkur asar hanafiy mazhabiga oid dastlabki aqida matnlari sifatida e’tirof etilgan.

MUALLIFLAR

S.Primov

IMOM BUXORIY NOMIDAGI TOSHKENT ISLOM INSTITUTI

Teglar

# islom# aqida# qo‘lyozma# tavhid# imon# raddiya# qadar# katta gunoh# mashiat# qazo

O'XSHASH MAQOLALAR

SHU JURNALDAGI BOSHQA MAQOLALAR

Maqolani baholang

0
0 ta baho
5
4
3
2
1

Maqola idintifikatorlari

ROI:

https://eroi.uz/11.139/A026-188235

DOI:

Mavjud emas

Foydalanilgan adabiyotlar

A. J. Wensinck. (1932). The Muslim Dogma: Its Genesis and Historical Development. – London: Cambridge University Press.

Ebû Bekr Muhammed b. Hasan İbn Fûrek. (2009). Şerhu’l-Âlim ve’l-müteallim, thk. Ahmed Abdurrahim es-Sâih & Tevfîk Ali Vehbe. – Kahire: Mektebetü’s-Sekâfeti’d-Dîniyye.

Kâtib Çelebî. (1972). Keşfü’z-zünûn an esâmî’l-kütüb ve’lfünûn (J. II). tsh. M. Şerefettin Yaltkaya - Kilisli Rifat Bilge. – İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.

Şükrü Özen. (2003), Mâtürîdî. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (J. XXVIII) – Ankara: TDV Yayınları.

Абдулазим ибн Абдулқавий ибн Абдуллоҳ Абу Муҳаммад Закиййиддин Мунзирий. (1967). Ат-Тарғиб ват-тарҳиб мин ал-ҳадис аш-шариф (Ж. ИИИ). – Байрут: Дор иҳёи ат-турос ал-арабий.

Абдулқодир Абдураҳим ўғли. (2007). Ақоид дарслиги. – Тошкент: Тошкент ислом университети.

Абдуллоҳ ибн Муҳаммад ибн Яъқуб ибн Ҳорис ибн Халил Ҳорисий Субазмуний Бухорий. (2020). Кашф ал-осор аш-шарифа фи маноқибил имами Аби Ҳанифа (Ж. ИИ). – Истанбул: Мактабатул иршод.

Абдурашид қори Бахромов. (2003). Имоми Аъзам асарлари. – Тошкент: Мовароуннаҳр.

Абу Мансур Муҳаммад ибн Муҳаммад ибн Маҳмуд Мотуридий. (2003). Китобу-т-тавҳид / Таҳқиқ: Бекр Тупол ўғли ва Муҳаммад Оруший. – Анқара: Ширкату-н-нашр ва-т-тибоа ва-т-тижора.

Абу Мансур Муҳаммад ибн Муҳаммад ибн Маҳмуд Ҳанафий Самарқандий Мотуридий. (1321/1903). Шарҳ ал-фиқҳ ал-акбар. – Ҳайдаробод: Матбаа мажлис ал-маориф ан-низомия.

Абу Нуайм Аҳмад ибн Абдуллоҳ ибн Аҳмад ибн Исъҳоқ ибн Мусо ибн Меҳрон Асбаҳоний. (1415/1994). Муснаду ал-Имом Аби Ҳанифа ривояту Аби Нуайм. – Риёз: Мактабаатул кавсар.

Абу Салама Бухорий. (2021). Жумал усул ад-дин // Таржимон ва нашрга тайёрловчи: С.Примов. – Тошкент: Ўзбекистон халқаро ислом академияси.

Абу Шакур Муҳаммад ибн Абдуллоҳ Солимий Кеший. (2014). Ат-Тамҳид фи баёнит тавҳид // Таржимон ва изоҳлар муаллифи С.Примов. – Тошкент: Мовароуннаҳр.

Абул Муин Маймун ибн Муҳаммад Насафий. (1990). Табсирату-л-адилла фи усули-д-дин (Ж. I). / Таҳқиқ: Килоде Салома. – Дамашқ.

Абул Муин Насафий. (2022). Баҳрул калом // Таржимонлар: Примов Соатмроуд ва Аллоқулов Абдулатиф. – Тошкент: Ўзбекистон халқаро ислом академияси.

Абул Юср Муҳаммад Паздавий. (2005). Усулу-д-дин / Таҳқиқ: Х. Питер. – Қоҳира: ал-Мактабату-л-азҳария ли-т-турос.

Абулфатҳ Муҳаммад ибн Абдулкарим Шаҳристоний. (2007). Ал-Милал ван-ниҳал (Ж. I). – Байрут: Ал-Мактабаа ал-асрия.

Акмалиддин Муҳаммад ибн Муҳаммад Бобартий Ҳанафий. (2009). Шарҳу васият ал-Имом Аби Ҳанифа. – Аммон: Дор ал-фатҳ.

Аминов Ҳамидуллоҳ. (2022). Имоми Аъзам Абу Ҳанифа ва унинг илмий асарига қарши айтилган даъволарга раддия. – Тошкент: Ўзбекистон халқаро ислом академияси.

Аҳмет Ак. (2008). Бüйüк Тüрк Âлими Мâтурîдî ве Мâтурîдîлик. – İстанбул: Байрак Матбаасı.

Имом Абу Ҳанифа. (2022). Мажмуи кутуб ва расоил ва васоя ал-Имом ал-Аъзам Аби Ҳанифа ан-Нўмон ибн Собит ат-Тамимий ал-Куфий разияллоҳу анҳу / Таҳқиқ: Доктор Муҳаммад ибн Исмоил Абу Аввод. – Аммон: Мактабаа ал-ғоним лин-нашр ват-тавзеъ.

Имом Абу Ҳанифа. Ал-Фиқҳ ал-абсат. Дор ал-кутуб ал-мисрия. Қўлёзма Инв. №:215.

Имом Абу Ҳанифа. Ал-Фиқҳ ал-абсат. Мактабату Ҳожи Салим Оғо. Қўлёзма Инв. №:587.

Муҳаммад ибн Абдурраҳмон Хамис. (2007). Усул ад-дин. – Риёз: Дор ас-сумайъий лин-нашр ват-тавзеъ.

Муҳаммад ибн Аҳмад ибн Абу Саҳл Шамсулаимма Сарахсий. (1971). Шарҳ ас-сияр ал-кабир (Ж. I). – Байрут: Аш-Ширкату аш-шарқия.