Abdurahmon Sayyoh Toshkandiy va Abdulla Avloniy axloqiy konsepsiyalarining qiyosiy tahlili: ijtimoiy-falsafiy va qiyosiy tadqiqot

Mazkur maqolada XX asr boshlaridagi Turkiston jadidchilik ma’rifatparvarlik harakatining ikki yirik namoyandasi - Abdurahmon Sayyoh Toshkandiy va Abdulla Avloniy tomonidan ishlab chiqilgan axloqiy konsepsiyalarning qiyosiy va ijtimoiy-falsafiy tahlili amalga oshiriladi. Jadidchilikning nazariy-metodologik asoslari, shuningdek, uning Sharq falsafiy merosi bilan gorizontal va vertikal aloqalarini tadqiq etish orqali mazkur mutafakkirlarning an’anaviy islomiy axloqiy qadriyatlarni zamonaviy ijtimoiy transformatsiya jarayonlari bilan uyg‘unlashtirishga qaratilgan qarashlari yoritiladi. Tadqiqotda Toshkandiyning fors tilidan tarjima qilingan litografik asari – “Me’yor ul-axloq” (“Axloq mezoni”) hamda Avloniyning “Turkiy guliston yoxud axloq” nomli darsligiga alohida e’tibor qaratiladi. Maqolada mutafakkirlarning insoniy fazilatlar va illatlarni tasniflashga, shuningdek, nafsning darajalari va holatlarini talqin etishga doir yondashuvlari tahlil qilinadi. Shuningdek, ularning axloqiy-falsafiy qarashlarining zamonaviy global tahdidlar sharoitida shaxs va jamiyatning ma’naviy barqarorligini ta’minlash hamda Yangi O‘zbekistonda Uchinchi Renessansning axloqiy-ma’naviy asoslarini shakllantirishdagi dolzarb ahamiyati asoslab beriladi.