Ushbu maqola o‘zbek xalqining nomoddiy madaniy merosining ajralmas qismi – xalq og‘zaki ijodining asosini tashkil etuvchi dostonchilik san’atining yoshlar orasidagi o‘rni va uni targ‘ib etishning ijtimoiy-madaniy ahamiyatini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotimiz orqali axborot texnologiyalari tobora rivojlanib borayotgan hamda ommaviy madaniyatning salbiy ta’siri kuchayib borayotgan bir sharoitda dostonlarning yoshlar tarbiyasidagi ma’naviy, axloqiy va tarbiyaviy ahamiyatini yoritib berish maqsad qilingan. Tadqiqot natijasida dostonchilik san’atining yoshlar ongida vatanparvarlik, adolat va milliy g‘urur tuyg‘ularini shakllantirishdagi o‘rni mufassal ochib beriladi. Shuningdek, dostonchilik an’analarini yoshlar ongiga yetkazishda mavjud bo‘lgan muammolar – ustoz-shogirdlik an’anasining susayishi, zamonaviy axborot texnologiyalariga haddan tashqari berilib ketish oqibatida xalq og‘zaki ijodiga bo‘lgan qiziqishning pasayib borayotgani kabi masalalar ham tahlil etiladi.
Ushbu maqola o‘zbek xalqining nomoddiy madaniy merosining ajralmas qismi – xalq og‘zaki ijodining asosini tashkil etuvchi dostonchilik san’atining yoshlar orasidagi o‘rni va uni targ‘ib etishning ijtimoiy-madaniy ahamiyatini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotimiz orqali axborot texnologiyalari tobora rivojlanib borayotgan hamda ommaviy madaniyatning salbiy ta’siri kuchayib borayotgan bir sharoitda dostonlarning yoshlar tarbiyasidagi ma’naviy, axloqiy va tarbiyaviy ahamiyatini yoritib berish maqsad qilingan. Tadqiqot natijasida dostonchilik san’atining yoshlar ongida vatanparvarlik, adolat va milliy g‘urur tuyg‘ularini shakllantirishdagi o‘rni mufassal ochib beriladi. Shuningdek, dostonchilik an’analarini yoshlar ongiga yetkazishda mavjud bo‘lgan muammolar – ustoz-shogirdlik an’anasining susayishi, zamonaviy axborot texnologiyalariga haddan tashqari berilib ketish oqibatida xalq og‘zaki ijodiga bo‘lgan qiziqishning pasayib borayotgani kabi masalalar ham tahlil etiladi.
Данная статья посвящена изучению неотъемлемой части нематериального культурного наследия узбекского народа – роли искусства дастана, составляющего основу устного народного творчества, среди молодежи и социально-культурной значимости его пропаганды. Наше исследование направлено на освещение духовной, нравственной и воспитательной значимости дастанов в воспитании молодежи в условиях все более развивающихся информационных технологий и усиливающегося негативного влияния массовой культуры. В результате исследования подробно раскрывается роль искусства дастана в формировании в сознании молодежи чувства патриотизма, справедливости и национальной гордости. Также анализируются существующие проблемы в доведении до сознания молодежи традиций дастана – ослабление традиции наставничества, снижение интереса к устному народному творчеству в результате чрезмерного увлечения современными информационными технологиями.
This article is devoted to the study of the role of the art of epic poetry among young people and the socio-cultural significance of its promotion, which is an integral part of the intangible cultural heritage of the Uzbek people – the basis of oral folk art. Our research aims to highlight the spiritual, moral, and educational significance of dastans in the upbringing of youth in the context of the increasing development of information technologies and the growing negative influence of mass culture. As a result of the research, the role of the art of epic poetry in the formation of feelings of patriotism, justice, and national pride in the minds of young people is revealed in detail. Also analyzed are the problems existing in conveying the traditions of epic poetry to the consciousness of young people – such issues as the weakening of the mentor-student tradition, the decline in interest in oral folk art as a result of excessive attention to modern information technologies in science and overcoming difficulties.
| № | Author name | position | Name of organisation |
|---|---|---|---|
| 1 | Boborahimov S.I. | “Tarix va falsafa”kafedrasi magistranti | Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti |
| № | Name of reference |
|---|---|
| 1 | Mirziyoyev Sh. Folklor san’ati – insoniyatning bolalik qoʻshigʻi. Xalqaro baxshichilik san’ati festivali ochilishiga bagʻishlangan tantanali marosimdagi nutq (2019-yil, 6-aprel) // “Niyati ulugʻ xalqning ishi ham ulugʻ, hayoti yorugʻ va kelajagi farovon boʻladi” (rasmiy nashr 3-jild) – Toshkent: Oʻzbekiston. NMIU, 2019. – B. 134. |
| 2 | Joʻrayev M. Oʻzbek xalq ogʻzaki ijodi: Doston va uning variantlari poetikasi. – Toshkent: Fan, 2004. |
| 3 | Karimov B. Baxshi – soʻz sanʼatkori. – Toshkent: Adabiyot va sanʼat, 1991. |
| 4 | Mirzayev T. Xalq baxshilarining epik repertuari. – Toshkent: Fan, 1979. |
| 5 | Mirzayev T. Alpomish dostonining ilmiy-tanqidiy matni (Haydarbek baxshi varianti). – Toshkent: Fan, 1999. |
| 6 | Safarov O. Oʻzbek dostonchilik maktablari. – Toshkent: Fan, 2011. |
| 7 | Safarov O. Oʻzbek folklori. – Toshkent: Fan, 2010. |
| 8 | Sarimsoqov B. Oʻzbek adabiyoti tarixi (Oʻzbek xalq ogʻzaki ijodi). – Toshkent: Oʻqituvchi, 1990. |
| 9 | Zarifov H., Mirzayev T. Oʻzbek folklori ocherklari. – Toshkent: Fan, 1988. |
| 10 | Qahhorov A. Baxshichilik sanʼati. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2004 |
| 11 | Hatto A. T. The Memorial Feast for Kokotoy-Khan. – London: Oxford University Press, 1977. |
| 12 | Lord A. B. The Singer of Tales. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 2000. |
| 13 | Nagy G. Epic as Genre. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 1996. |
| 14 | Prior D. The Twilight Age of the Kirghiz Epic Tradition. – Leiden: Brill, 2013. |
| 15 | Reichl K. Singing the Past: Turkic and Medieval Heroic Poetry. – Ithaca: Cornell University Press, 2000. |
| 16 | Радлов В. В. Образцы народной литературы северных тюркских племен. – Санкт-Петербург, 1872. |
| 17 | Кыдырбаева Р.З.Сказительское мастерство манасчи. -Фрунзе: Илим, 1984.стр. 4 |