logo
calendar25 апрел 2024
view2
Asosiy til:Rus

ЧЎЛ МИНТАҚАЛАРИДА ЕР СИРТИ ЯҚИНИДА ҲАВО ҲАРОРАТИНИНГ АЭРОЗОЛ ФОРСИНГИ

Fan yo'nalishi:
pdf

662a1937de01c.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Мақолада илк маротаба Жанубий Оролбуйи минтақасидаги чўл юзасидан тупроқ микрозаррачаларининг конвектив кўтарилиши ёзги ҳаво ҳароратининг ортиш омили сифатида кўриб чиқилган. Ушбу жараённи ўрганиш учун икки блокдан иборат математик модел ишлаб чиқилган. Биринчи блок атмосферанинг ер сирти яқини қатламидаги конвектив оқимлар билан кўтарилган аэрозолнинг масса концентрациясини ҳисоблашга мўлжалланган. Бир қатор фаразлар билан дастлабки яқинлашувда олинган миқдорий баҳолаш Жанубий Оролбўйи минтақасида конвектив аэрозол кўтарилишининг муҳимлиги ва аэрозол концентрациясини 1,2 мг/м3 га оширишини кўрсатди. Моделнинг иккинчи блокида 70-80°С гача қизиган чўл юзасидан кўтарилувчи тупроқ зарралари билан ер сиртига туташ ҳаво қатлами (0-3 м) молекуляр иссиқлик алмашинуви жараёнида ҳароратнинг ортиши ҳисобланади. Термик чегаравий қатлам қалинлигини ўзгартириш ва монодисперс аэрозолнинг турли вариантлари учун амалга оширилган сонли ҳисоблашлар натижасида энг катта исиш таъсири (6°С гача) субмикрон ўлчамли зарралар учун хос бўлиб, 1 мкм дан (R4мкм бўлганда 0,02°С) катта радиусли зарралар учун бу таъсир даражали қонунга мувофиқ кескин камайиши аниқланган. Ҳақиқий полидисперс аэрозол учун ҳисоблашлар кундузги соатларда ҳаво ҳарорати ўртача 0,4°С га ортишини кўрсатди. Июль-август ойларида Жанубий Оролбўйи минтақасида тўшалган сиртни намлаб, тупроқ аэрозолининг конвектив кўтарилишига тўсқинлик қилувчи ва атмосферадан аэрозолнинг ювилишини таъминловчи ёғингарчиликнинг кузатилмаслиги аэрозол зарраларининг атмосферага узлуксиз кўтарилишини таъминлайди ҳамда кўриб чиқилаётган жараённинг иқлим ҳосил қилувчи таъсирини оширади. Сайёрамизнинг кўплаб минтақаларида чўлланиш жараёнининг кучайиб бораётганлиги сабабли тадқиқ этилаётган форсингнинг аҳамияти ортаётганлиги кўрсатилган.

MUALIFLAR

Teglar

# аэрозоль# слова: конвективный вынос# приповерхностная температура воз# форсинг# Южное Приаралье.# конвектив чиқиш# аэрозол# ер сирти яқини ҳаво ҳарорати# Жанубий Оролбуйи.# convective removal# aerosol# near-surface air temperature# forcing# Southern Priaralye.

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

Варгафтик Н.Б. Справочник по теплофизическим свойствам газов и жидкостей. – М.: Наука, 1972. – 720 с.

Гледзер Е.Б., Гранберг И.Г., Чхетиани О.Г. Конвективные потоки аэрозоля вблизи поверхности почвы // Доклады РАН. – 2009. – Т. 426. –№3. – С. 380-385.

Гранберг И.Г. Физические механизмы и экологические проблемы загрязнения атмосферного пограничного слоя над неоднородными поверхностями. Дисс. докт. физ.-мат. наук. – 2009. – 196 c.

Латышев А.В., Юшканов А.А. Аналитическое решение модельного БГК – уравнения Больцмана в задаче о температурном скачке с учетом аккомодации энергии // Математическое моделирование. – 1992. – 4:10. – С. 61-66.

Маясов Е.Г., Юшканов А.А., Яламов Ю.И. О термофорезе нелетучей сферической частицы в разреженном газе при малых числах Кнудсена // Письма в ЖТФ. – 1988. – 14:6. – С.498-502.

Савельев И.В. Молекулярная физика. Том I. – М.: Наука, 1970. – 202 с.

Спекторман Т.Ю., Петрова Е.В. Использование климатических индексов для оценки воздействий изменения климата на здоровье населения в Узбекистане / В сб. «Последствия изменения климата в Узбекистане, вопросы адаптации». Бюллетень №7. – 2008. – С. 37-46.

Субботина О.И., Чанышева С.Г. Климат Приаралья. – Ташкент: НИГМИ. – 2006. – 210 с.

Тлеумуратова Б.С. Математическое моделирование влияния трансформаций экосистемы Южного Приаралья на почвенно-климатические условия. Диссер. докт. физ-мат. наук. – Ташкент, 2018. – 204 с.

Шукуров К.А. Флуктации концентрации и потоки аэрозоля в конвективных условиях. Автореферат дисс. канд. физ.-мат. наук. – 2003. – 34 с.

Щукин Е.Р., Малай Н.В., Шулиманова З.Л. Молекулярный теплообмен с газообразной средой, сильно нагретой неподвижной твердой умеренно крупной сферической частицы // Научные ведомости БЕЛГУ №23(142), Вып. 29. – 2012. – С. 86-92.

Яламов Ю.И., Поддоскин А.Б., Юшканов А.А. О граничных условиях при обтекании неоднородно нагретым газом сферической поверхности малой кривизны // ДАН СССР. – 1980. – Т. 254. – С.343-346.

Alfaro S.C., Gomes L. Modeling Mineral Aerosol Production by Wind Erosion: Emission Intensities and Aerosol Size Distributions in Source Areas // J. Geophys. Res. 2001, V.106. – PP. 18075-18089.

Loyalka S.K., Sielvert C.E., Thomas I.R. Temperature – jump problem with arbitrary accommodation // Phys. Fluids. – 1978. – 21:5. – PP. 854-855.

Shao Y., Raupach M.R., Findlater P.A. The Effect of Saltation and Bombardment on the Entrainment of Dust by Wind // J. Geophys. Res., 1993, V.98. – PP. 12719-12726.

Электронные ресурсы: http://www.pogodaiklimat.ru/mf/index.php?topic=1163.220 https://everipedia.org/wiki/lang_en/Desertification

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.