logo
calendar21 май 2025
view2
Asosiy til:O'zbek

ҚУРҒОҚЧИЛИК ИНДЕКСЛАРИНИ ҲИСОБЛАШДА ХАЛҚАРО МАЪЛУМОТЛАР БАЪЗАСИДАН ФОЙДАЛАНИШ ИМКОНИЯТЛАРИ

Fan yo'nalishi:
pdf

682db21e6bdee.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Мазкур мақола Писком дарёси ҳавзасида қурғоқчилик индексларини аниқлашга бағишланган бўлиб, унда Иқлимий тадқиқотлар бўлими (Climatic Research Unit - CRU) маълумотлар базасидан фойдаланилган. Тадқиқотда дастлаб CRU маълумотларининг ишончлилигини баҳолаш мақсадида, уларни метеорология станциялари кузатув маълумотлари билан таққослаш ишлари амалга оширилди. Ушбу таққослаш натижасида икки хил усулда аниқланган метеорологик маълумотлар ўртасидаги фарқлар ва ўзаро боғлиқлик даражаси аниқланиб, таҳлил қилинган. Географик ахборот тизимлари (ГАТ) ёрдамида Писком дарёси ҳавзасининг чегаралари аниқланган ва ҳавзани тўлиқ қамраб олувчи CRU маълумотлари йиғилган. Ушбу маълумотлар асосида қурғоқчилик индекслари ҳисобланиб, статистик таҳлиллар амалга оширилган. Атмосфера ёғинлари ва дарё оқими ўртасидаги статистик боғланишлар асосида қурғоқчиликни прогнозлаш имкониятлари ўрганилди. Прогноз сифатини аниқлаш учун Hit Score индексидан фойдаланилди. Тадқиқот натижалари CRU маълумотлар базасининг қурғоқчилик таҳлили ва бошқа иқлимий тадқиқотлар учун юқори даражада самарали эканлигини тасдиқлайди. Айниқса, метеорология станциялари мавжуд бўлмаган ҳудудларда ёки кузатув маълумотларида узилишлар кузатилганда, CRU маълумотларидан фойдаланган ҳолда маълумотларни тиклаш ва узайтириш мумкинлиги очиб берилди. Ушбу усул дарё ҳавзасидаги иқлим ўзгаришлари ва сув ресурсларини мониторинг қилишни янада такомиллаштириш имконини беради.

MUALIFLAR

Teglar

# precipitation# дарё# атмосферные осадки# река# river# river basin# дарё ҳавзаси# дарё оқими# речной сток# river flow# речной бассейн# атмосфера ёғинлари# SPI ва SSI қурғоқчилик индекслар# статистик боғланиш# SPI and SSI drought indices# CRU# Hit Score# Пирсон ва Спирман корреляция коэ# индексы засухи CRU# SPI и SSI# статистическая зависимость# коэффициенты корреляции Пирсона # statistical linkage# Pearson and Spearmann correlatio

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

Расулов А.Р., Хикматов Ф.Х., Айтбоев Д.П. Основы гидрологии. – Ташкент: Университет, 2003. – 328 б.

Шульц В.Л., Машрапов Р. Ўрта Осиё гидрографияси. – Тошкент: Ўқитувчи, 1969. – 328 б.

Umirzakov G’., Omonov N. Iqlim o’zgarishi sharoitida meteorologik qurg’oqchiliklar takrorlanishini baholash / “Geografik tadqiqotlar: innavatsion g`oyalar va rivojlanish istiqbollari” mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. – Toshkent, 15-16 aprel 2022 y. – B. 546-550.

Umirzakov G’., Raxmonov K., Omonov N. Meteorologik va gidrologik qurg’oqchiliklar orasidagi bog’lanishni statistik baholash // Gidrometeorologiya va atrof-muhit monitoringi. №4. 2021. – B. 52-63

Umirzakov G., Remesan R., Rakhmonov K., Mujumdar S., Omonov N. Forecasting hydrological drought by meteorological drought indices in Chirchik River Basin / “Iqlim o’zgarishi sharoitida gidrometeorologik tadqiqotlar: dolzarb muammolar va ularning yechimlari” mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. – Toshkent, 3-4 iyun 2022 y. – B. 92-96.

Barlow M., Cullen H., Lyon B. Drought in central and southwest Asia: La Nina, the warm pool, and Indian Ocean precipitation // Journal of Climate, V. 15, 2002. – PP. 697-700.

Hersbach H., Bell B., Berrisford P., Hirahara S., Horányi A., Muñoz-Sabater J., Nicolas J., Peubey C., Radu R., Schepers D. The ERA5 global reanalysis // Q.J.R. Meteorol. Soc., 146, 2020. – PP. 1999–2049.

Chen H., Sun J., Changes in drought characteristics over China using the standardized precipitation evapotranspiration index // Journal of Climate, V. 28, 2015. – PP. 5430-5447.

Luo H., Ge F., Yang K., Zhu S., Peng T., Cai W., Liu X., Tang W. Assessment of ECMWF reanalysis data in complex terrain: Can the CERA-20C and ERA-Interim data sets replicate the variation in surface air temperatures over Sichuan, China? // Int. J. Clim., 39, 2019. – PP. 5619-5634.

Martins D.S., Paredes P., Raziei T., Pires C., Cadima J., Pereira L.S. Assessing reference evapotranspiration estimation from reanalysis weather products. An application to the Iberian Peninsula // Int. J. Clim., 37, 2017. – PP. 2378–2397.

Lehman A. Jmp for Basic Univariate and Multivariate Statistics: A Step-by-step Guide. Cary, NC: SAS Press., 2005. – 123 p.

McKee, Thomas B., Nolan D., John K. The relationship of drought frequency and duration to time scales / Proceedings of the 8th Conference on Applied Climatology, V. 17, No. 22, 1993. – P. 136.

Mishra A.K., Singh V.P. A review of drought concepts // Journal of Hydrology, V. 391, 2010. – PP. 204–216.

Mitchell, T. D., & Jones, P. D. An improved method of constructing a database of monthly climate observations and associated high-resolution grids. // International Journal of Climatology, 2005. 25(6).– PP. 693–712.

Montgomery, D.C., Peck, E.A., Vining, G. G. Introduction to Linear Regression Analysis. 2012

Patrick E. Drought characteristics and management in Central Asia and Turkey. FAO Water Reports. FAO, 2017. – 114 p.

Pearson K. Note on Regression and Inheritance in the Case of Two Parents. / Proceedings of the Royal Society of London, 58, 1895. – PP. 240–242.

Sheffield J., Wood E.F. Characteristics of global and regional drought, 1950-2000: analysis of soil moisture data from off-line simulation of the terrestrial hydrologic cycle // Journal of Geophysical Research, V. 112, 2007. D17115.

Spearman C. The Proof and Measurement of Association Between Two Things. // The American Journal of Psychology, 15(1), 1905. – PP. 72–101.

voboda M.D., Brian A.F. Handbook of drought indicators and indices. Geneva, Switzerland: World Meteorological Organization, 2016.

Tallaksen L.M., Van Lanen H.A.J. Hydrological Drought: Processes and Estimation Methods for Streamflow and Groundwater. Developments in Water Science, 2004. 48.

Guo H., Bao A., Ndayisaba F., Liu T., Jiapaer G., El-Tantawi A.M, De Maeyer P. Space-time characterization of drought events and their impacts on vegetation in Central Asia // Journal of Hydrology, V. 564, 2018. – PP.1165-1178.

Harris T.J. Osborn, Jone P., Lister D. Version 4 of the CRU TS monthly high-resolution gridded multivariate climate dataset // Scientific Data, 2020. 7:109.

Haslinger K., Koffler D., Schöner W., Laaha G. Exploring the link between meteorological drought and streamflow: Effects of climate‐catchment interaction // Water Resources Research, 50(3), 2014. – PP. 2468-2487.

Vicente-Serrano S.M., Beguería S., López-Moreno J.I. A multi-scalar drought index sensitive to global warming: The standardized precipitation evapotranspiration index. // Journal of Climate, 2010. 23(7). – PP. 1696-1718.

Wu J., Chen X., Yao H., Gao L., Chen Y., Liu M. Non-linear relationship of hydrological drought responding to meteorological drought and impact of a large reservoir //Journal of Hydrology, V. 551, 2017.– PP. 495-507.

Wilks D.S. Statistical Methods in the Atmospheric Sciences // International Geophysics, V. 91, 3rd ed., Academic, Burlington, Mass, 2011. – 676 p.

Электрон ресурс: CRU TS Version 4.06. URL: https://crudata.uea.ac.uk/cru/data/hrg/cru_ts_4.06

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.