logo
calendar24 июл 2025
view2
Asosiy til:O'zbek

OROL DENGIZINING QURISHI MUAMMOSINI O‘RGANISH VA BARTARAF QILISH BO‘YICHA AMALGA OSHIRILAYOTGAN ISHLAR

Fan yo'nalishi:
pdf

68825dee89547.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Orol dengizining tezkor sur’atlar bilan qurishi nafaqat mintaqaviy, balki global ekologik inqirozning timsoliga aylangan bo‘lib, u atrof-muhit, tuproq qoplami, iqlim omillari va aholi hayotiy faoliyatiga kompleks ta’sir ko‘rsatmoqda. Ushbu maqolada Orol dengizining suvi qurigan tubida sodir bo‘layotgan morfogenetik va geokimyoviy jarayonlar, xususan, tuproq xossalarining fizik, kimyoviy va biologik tarkibidagi dinamik o‘zgarishlar har tomonlama ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotlar davomida deflyatsiya, sho‘rlanish, tuproq eroziyasi va allyuvial yotqiziqlarning genetik tahlili asosida Orolbo‘yi hududida ibtidoiy tuproqlar shakllanishining boshlang‘ich bosqichlari aniqlangan. Shuningdek, o‘simliklar bilan qoplam yaratish orqali ekologik muvozanatni tiklashga qaratilgan agromeliorativ choralar ilmiy asosda yoritilgan. Iqlim o‘zgarishi natijasida anomal meteorologik ko‘rsatkichlarning kuchayishi, yillik yog‘in miqdorining keskin kamayishi va havo haroratining barqaror oshishi bu jarayonlarning jadallashuviga sabab sifatida baholanmoqda. O‘zbekiston Respublikasi va xalqaro hamjamiyat tomonidan amalga oshirilayotgan huquqiy, ilmiy va texnologik tashabbuslar Orolbo‘yi hududini ekologik innovatsiyalar markaziga aylantirishga qaratilgan chora-tadbirlar bilan bog‘langan. Ushbu maqola Orol fojiasining ilmiy asoslarini chuqur tahlil qilgan holda, barqaror yechimlar ishlab chiqish bo‘yicha takliflar berishga qaratilgan.

MUALIFLAR

Science ID: MNV-0525-0019

Teglar

# Аральское море# Aral Sea# опустынивание# desertification# засоление# salinization# ekologik barqarorlik# deflation# дефляция# climate change# изменение климата# sho‘rlanish# Orol dengizi# soil properties# iqlim o‘zgarishi# ecological sustainability# tuproq xossalari# deflyatsiya# cho‘llanish# свойства почвы# экологическая устойчивость

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Abdrakhmanov T, Abdullaev Sh, Shomurodova K (2024) Changes in the chemical, physical, and mechanical properties of soils under the influence of the drying up of the aral sea. doi: 10.5281/ZENODO.11032416

2. Abdullaev Sh, Abdukarimov J (2024) An innovative approach to improving soil moisture in drought conditions. e, Swami Viveknand Subharti University, Meerut (UP) India, pp 250-251 p.

3. A.Ismonov, A.Dusaliyev, U.Mamazhanova, Orol dengizining markaziy qismidagi qurgʻoqchil tub tuproqlarning meliorativ holati’’ // Oʻzbekiston Milliy Universiteti xabarlari, №3/2/1. 2022. - B. 52-55

4. Jabbarov Z, Abdrakhmanov T, Sultonova N, Abdullaev Sh, Nomozov U, Cabelkova I, Smutka L (2024) Soil contamination and changes in some properties of the soils scattered around the Almalyk mining and metallurgical combine. E3S Web of Conf 508:07001. doi: 10.1051/e3sconf/202450807001

5. Jabbarov Z, Abdrakhmanov T, Tashkuziev M, Abdurakhmonov N, Makhammadiev S, Fayzullaev O, Nomozov U, Kenjaev Y, Abdullaev S, Yagmurova D, Abdushukurova Z, Iskhakova S, Kováčik P (2024) Cultivation of plants based on new technologies in the dry soil of the Aral Sea. E3S Web Conf 497:03008. doi: 10.1051/e3sconf/202449703008

6. Jabborova D, Abdrakhmanov T, Jabbarov Z, Abdullaev S, Azimov A, Mohamed I, AlHarbi M, Abu-Elsaoud A, Elkelish A (2023) Biochar improves the growth and physiological traits of alfalfa, amaranth and maize grown under salt stress. PeerJ 11:e15684. doi: 10.7717/peerj.15684

7. Karimboyeva M (2023) Qurg‘oqlanish jarayonini yarim mustahkamlangan qumli choʻl tuproqlarining biologik xossalariga ta’siri. O’zbekiston Milliy Universitet

8. Kostianoy A., Kosarev A. The Aral Sea Environment The Handbook of Environmental Chemistry (Verlag-Berlin-Heidelberg: Springer). 2010. – Rp. 255-335.

9. Micklin P (2016) The future Aral Sea: hope and despair. Environ Earth Sci 75:844. doi: 10.1007/s12665-016-5614-5

10. Micklin Philip P. “Desiccation of the Aral Sea: A Water Management Disaster in the Soviet Union”. 1988. Science № 241 (4870). - 1170 p

11. Ramazonov B.R. Проблемы Аралского моря. Qishlok xo‗jaligida эkologik muammolar va ularning echimi. Respublika mikyosidagi xorijiy olimlar ishtirokida onlayn ilmiy-amaliy anjuman. Buxoro, 2020. – B. 204-209

12. Saidova M.E. Orol bo’yi hududi sug’oriladigan o’tloqi allyuvial tuproqlarining ekologik-biologik holatini diagnostikasida zamonaviy yondashuvlar dissertasiya avtoreferat. – Toshkent, 2019. – B. 7-20

13. Wang X, Luo Y, Sun L, He C, Zhang Y, Liu S (2016) Attribution of Runoff Decline in the Amu Darya River in Central Asia during 1951–2007. Journal of Hydrometeorology 17:1543–1560. doi: 10.1175/JHM-D-15-0114.1

14. Эгамбердиев Ж. А., Абдурахмонов Н. Ю. ГРАНУЛОМЕТРИЧЕСКИЙ СОСТАВ ПОЧВОГРУНТОВ ОБСОХШЕЙ ЧАСТИ АРАЛЬСКОГО МОРЯ //В журнале представлены научные обзоры, статьи проблемного и научно-практического характера. – 2023. – С. 91.

15. Жоллыбеков Б., Тлеумуратова Ф.Ш., Жоллыбеков Б.Б. Изучение агрофизических свойств, орошаемых луговых аллювиальных почв // Сб. докладов и тезисов III съезда почвоведов и агрохимиков. – Ташкент, 5 декабря, 2000г. 90-91с

16. Козлов Д.Н. Инвентаризация ландшафтного покрова методами пространственного анализа для целей ландшафт- ного планирования // Ландшафтное планирование. Общие основания. Методология. Технология Тр. Междунар. конф. М.: Геогр. фак. МГУ. 2006г. 117-137с

17. Житомирский, О.М. Климатическое описание района Аралского моря. / О.М.Житомирская. - Ленинград, - “Гимиз”, 1964. - 69 с

18. Berdimbetov, T. Analysis of impact of aral sea catastrophe on anomaly climate variables and hydrological processes. / / T.Berdimbetov, Z.Ma, S.Nietullaeva, A.Yegizbayeva. // International Journal of Geoinformatics. – 2021. – T. 17. №1. – S. 65-74.

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.