logo
calendar13 октябр 2025
view2
Asosiy til:O'zbek

ЧИРЧИҚ ДАРЁСИ ҲАВЗАСИДА СЕЛ ВА ТОШҚИН ҲОДИСАЛАРИ ХАВФИНИ ЗАМОНАВИЙ УСУЛЛАР АСОСИДА КОМПЛЕКС БАҲОЛАШ

Fan yo'nalishi:
pdf

68ecced7ed0a7.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Мақолада иқлим ўзгариши ва тез-тез учраётган об-ҳаво аномалиялари шароитида сел ва тошқин ҳодисалари хавфини баҳолаш масаласи кўриб чиқилган. Тадқиқотнинг мақсади IDF эгри чизиқлари, радиолокацион маълумотлар ва ГАТ технологиялари асосида гидрологик хавфларни баҳолашга комплекс ёндашувни ишлаб чиқишдан иборат. Тадқиқотнинг объекти сифатида мураккаб тоғли рельеф, ёғингарчиликнинг мавсумийлиги ва экстремал гидрометеорологик ҳодисаларга юқори даражада таъсирчанлиги билан ажралиб турадиган Чирчиқ дарёси ҳавзаси (Ўзбекистоннинг шарқий қисми) танланган. Тадқиқот услуби автоматик метеостанция маълумотлари бўйича ёғингарчилик интенсивлигини таҳлил қилиш, IDF-эгри чизиқларини аппроксимациялаш, сув оқимининг қайтарувчанликка (дБz) боғлиқлигини қуриш, шунингдек, хавфли зоналарни аниқлаштириш учун рельефнинг рақамли моделидан фойдаланишга асосланган. Асосий натижалар мавсумий ва йиғма IDF эгри чизиқларини тузиш, Q = f(Z) минтақавий боғлиқлик коэффициентларини аниқлаш, шунингдек, морфологик омилларни ҳисобга олган ҳолда ўзан тармоғининг потенциал хавфли участкаларини ажратишни ўз ичига олади. Олинган натижаларнинг муҳокамаси ва амалий аҳамияти ишлаб чиқилган ёндашувни маҳаллий даражада профилактика ва ҳимоя тадбирларини режалаштиришнинг минтақавий тизимларида қўллаш имконияти билан боғлиқ.

MUALIFLAR

Teglar

# қайтарувчанлик# ГИС# GIS# ГАТ# водосбор# water intake# flood# сув тошқини# radar# паводок# IDF-кривые# отражаемость# радиолокация# АМС «Ходжикент»# бассейн реки Чирчик.# IDF-эгри чизиқлари# сув йиғиш# АМС "Хожикент"# Чирчиқ дарёси ҳавзаси.# IDF-curves# reflectivity# "Khojikent" AMS# Chirchik river basin.

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

Абшаев A.M., Лиев К.Б. Оповещения о паводках и селях ливневого происхождения радиолокационным методом // Известия вузов Северо-Кавказского региона. Специальный выпуск «Науки о Земле». 2007. – С. 49–53.

Баттан Л.Дж. Радиолокационная метеорология. – Л.: Гидрометеоиздат, 1962. – 196 с.

Довиак Р.Ж., Зрнич Д.С. Доплеровские радиолокаторы и метеорологические наблюдения. - Л.: Гидрометеоиздат, 1988. – 512 c.

Волкова М.А., Чередько Н.Н., Кусков А.И. Пространственно-временная структура атмосферных осадков в Западной Сибири // Материалы Всероссийской научной конференции «Науки о Земле». – Новосибирск: Изд-во СО РАН, 2009. – С. 214–219.

Moncho R., Beguería S., Serrano-Muela P. Measuring temporal structure of rainfall with a dimensionless index // Climatic Research, 2016. – Vol. 67. – P. 67–71. – DOI: 10.3354/cr01359.

Михайлов В.Н., Добролюбов С.А. Гидрология: учебник для вузов. – Москва-Берлин: Директ-Медиа, 2017. – 752 c.

Сайдиллаева С.Н., Имамджанов Ҳ.А., Кадыров Б.Ш., Филиппов С.Г. Оценка риска селевых и паводковых явлений в бассейне реки Чирчик на основе IDF-кривых и ГИС–технологий // Материалы международной научно-практической конференции “Основные направления гидрологических исследований в условиях изменения климата: современные подходы и технологии”. – Ташкент, 2025. – С. 232–235.

Туляганов А.Х., Салимова Б.Дж. Автомобиль йўлларидаги сув ўтказувчи иншоотларни лойиҳалашда сув ва сел тошқинларининг тавсифларини ҳисоблаш. – Тошкент: Iqtisod-Moliya, 2016. –156 б.

Степаненко В.Д. Радиолокация в метеорологии. – Л.: Гидрометеоиздат, 1966. 350с.

Электронные ресурсы: Кривые IDF. URL: https://climatedata.ca/interactive/idf-curves-101 Какова цена реки Угам? URL: https://sreda.uz/rubriki/voda/kakova-tsena-reki-ugam/ OpenStreetMap. URL: https://www.openstreetmap.org

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.