logo
calendar16 Sentabr 2025
view11
Asosiy til:O'zbek

O‘rta asr arabshunoslik markazlarida yaratilgan islomiy matnlarning lotincha tarjimalari tahlili (XII – XIII asrlarga oid qo‘lyozmalar asosida)

Fan yo'nalishi:TarixIjtimoiy fanlar (turli xil)
Milliy fan yo'nalishi (OAK):05.01.09 — Hujjatshunoslik. Arxivshunoslik. Kutubxonashunoslik07.00.07 — Etnografiya, etnologiya va antropologiya07.00.04 — Dinshunoslik07.00.05 — Xalqaro munosabatlar va tashqi siyosat tarixi08.00.17 — Turizm va mehmonxona faoliyati09.00.04 — Ijtimoiy falsafa09.00.05 — Milliy gʻoya targʻiboti texnologiyalari09.00.08 — Maʼnaviy tarbiya09.00.09 — Maʼnaviy jarayonlar va texnologiyalar12.00.11 — Parlament huquqi11.00.02 — Iqtisodiy va ijtimoiy geografiya12.00.01 — Davlat va huquq nazariyasi va tarixi. Huquqiy taʼlimotlar tarixi12.00.02 — Konstitutsiyaviy huquq. Maʼmuriy huquq. Moliya va bojxona huquqi12.00.03 — Fuqarolik huquqi. Tadbirkorlik huquqi. Oila huquqi. Xalqaro xususiy huquq12.00.05 — Mehnat huquqi. Ijtimoiy taʼminot huquqi12.00.06 — Tabiiy resurslar huquqi. Agrar huquq. Ekologik huquq12.00.07 — Sud hokimiyati. Prokuror nazorati. Huquqni muhofaza qilish faoliyatini tashkil etish. Advokatura12.00.08 — Jinoyat huquqi. Kriminologiya. Jinoyat-ijroiya huquqi12.00.09 — Jinoyat protsessi. Kriminalistika, tezkor-qidiruv huquq va sud ekspertizasi12.00.10 — Xalqaro huquq12.00.12 — Korruptsiya muammolari12.00.13 — Inson huquqlari12.00.14 — Huquqbuzarliklar profilaktikasi. Jamoat xavfsizligini taʼminlash. Probatsiya faoliyati13.00.01 — Pedagogika nazariyasi. Pedagogik taʼlimotlar tarixi13.00.02 — Taʼlim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar boʻyicha)13.00.03 — Maxsus pedagogika13.00.07 — Taʼlimda menejment13.00.08 — Maktabgacha taʼlim va tarbiya nazariyasi va metodikasi13.00.09 — Ijtimoiy pedagogika21.01.11 — Chet el armiya va davlatlari, ularning salohiyatlari21.01.03 — Yaxlit operativ sanʼat, Qurolli Kuchlar turlari, qoʻshin turlari va maxsus qismlar boʻyicha (jumladan boshqaruv va jangning barcha koʻrinishdagi taʼminoti)21.01.04 — Umumiy taktika, Qurolli Kuchlar koʻrinishlari, qoʻshin turlari va maxsus qismlar boʻyicha (jumladan boshqaruv va jangning barcha koʻrinishdagi taʼminoti)21.01.05 — Qurolli Kuchlar qurilishi (jumladan Qurolli Kuchlar turlari, Qurolli Kuchlar front orti, qoʻshin turlari va maxsus qismlar boʻyicha)21.02.03 — Harbiy huquq, xalqaro huquqning harbiy muammolari21.01.10 — Harbiy razvedka23.00.01 — Siyosat nazariyasi va falsafasi. Siyosiy taʼlimotlar tarixi va metodologiyasi21.02.22 — Harbiy tarix23.00.04 — Xalqaro munosabatlar, jahon va mintaqa taraqqiyotining siyosiy muammolari22.00.01 — Sotsiologiya nazariyasi, metodologiyasi va tarixi. Sotsiologik tadqiqotlar usullari22.00.02 — Ijtimoiy tuzilish, ijtimoiy institutlar va turmush tarzi22.00.03 — Ijtimoiy ong va ijtimoiy jarayonlar sotsiologiyasi22.00.04 — Gender tadqiqotlari24.00.02 — Qurʼonshunoslik. Hadisshunoslik23.00.02 — Siyosiy institutlar, jarayonlar va texnologiyalar23.00.03 — Siyosiy madaniyat va mafkura23.00.05 — Milliy xavfsizlikning tizimli tahlili va istiqbolini belgilash muammolari24.00.01 — Islom tarixi va manbashunosligi24.00.03 — Fiqh, kalom ilmi. Ilohiyot24.00.04 — Mumtoz sharq adabiyoti va manbashunosligi10.00.09 — Jurnalistika12.00.04 — Fuqarolik protsessual huquqi. Xoʻjalik protsessual huquqi. Hakamlik jarayoni va mediatsiya13.00.04 — Jismoniy tarbiya va sport mashgʻulotlari nazariyasi va metodikasi13.00.05 — Kasb-hunar taʼlimi nazariyasi va metodikasi13.00.06 — Elektron taʼlim nazariyasi va metodikasi (taʼlim sohalari va bosqichlari boʻyicha)19.00.05 — Ijtimoiy psixologiya. Etnopsixologiya19.00.06 — Yosh va pedagogik psixologiya. Rivojlanish psixologiyasi21.01.02 — Strategiya (jumladan Qurolli Kuchlar boshqaruvi, strategik yoyilish, strategik operatsiyalar (jangovar harakatlar) va ularning barcha koʻrinishdagi taʼminoti, davlatning harbiy xavfsizligi aspektlari, harbiy siyosatshunoslik)21.01.06 — Harbiy taʼlim va tarbiya, jangovar tayyorgarlik, kadrlarni tanlash va joylashtirish, qoʻshinlarning kundalik faoliyatini boshqarish (jumladan Qurolli Kuchlar turlari, Qurolli Kuchlar front orti, qoʻshin turlari va maxsus qismlar boʻyicha)
pdf

9_612589d6.pdf

PDF

ISLOM ZIYOSI

ISLOM ZIYOSI

Maqola chop etishsee more

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Ushbu maqolada «Qur’oni karim» hamda «Kitob al-Isro va-l-Me’roj», «Kitob al-Anvar», «Maso’il Abdulloh ibn Salom», «Risolat al-Kindiy» kabi diniy asarlarni XII – XIII asrlarda lotin tiliga tarjima qilinishi masalasi tadqiq etilgan. Qo‘lyozmalar Parij, Oksford, Milan, Turin va Vatikan nusxalari asosida qiyosiy tahlil qilingan. Asosiy e’tibor «Qur’oni karim»ning lotincha matnlarini yaratishda qo‘llanilgan uslublar tahliliga qaratilgan bo‘lib, ular asl arabcha matnlar bilan o‘zaro solishtirilib, tarjimonlar tomonidan yo‘l qo‘yilgan xato, kamchiliklar ochib berilgan. Ayni davrdagi tarjima ishlarining asosiy buyurtmachisi sifatida xristianlik cherkovi o‘zining o‘rta asr «mafkuraviy maydoni»dagi eng asosiy raqobatchisi hisoblangan islom dini va falsafasiga qarshi kurashish maqsadida islomiy kitoblarni lotin tiliga o‘girish tashabbusini ilgari surganligi birlamchi yozma manbalar asosida yoritilgan. Maqolada tahlil natijalariga asosan o‘rta asrlardagi dinlararo qarama-qarshiliklar lotincha tarjimalar talqini va leksikasiga jiddiy salbiy ta’sir etib, tarjimonlar islomiy matnlarni nasroniy dunyoqarashiga moslashtirishlari oqibatida muqaddas islomiy matnlar hamda payg‘ambar shaxsiyatiga oid lotincha ma’lumotlarda ko‘plab noto‘g‘ri va haqiqatdan yiroq qaydlar shakllanib qolgan, degan xulosaga kelingan.

MUALLIFLAR

O.Makhmudov

"FARG`ONA DAVLAT UNIVERSITETI" DAVLAT MUASSASASI

Teglar

# asarlar# talqin# arab tili# Yevropa# Qur’on# payg‘ambar# lotin tili# tarjimalar# mafkuraviy kurash

O'XSHASH MAQOLALAR

SHU JURNALDAGI BOSHQA MAQOLALAR

Maqolani baholang

0
0 ta baho
5
4
3
2
1

Maqola idintifikatorlari

ROI:

https://eroi.uz/11.139/A026-856628

DOI:

Mavjud emas

Foydalanilgan adabiyotlar

Prephacio. MS. 1162: fol. 25v. Paris, France: Bibliothиque de l’Arsenal.

Burman, T. E. (1998). Tafsīr and translation: traditional arabic Qur’ān exegesis and the latin Qur’āns of Robert of Ketton and Mark of Toledo. Speculum, a journal of medieval studies, 7(3), 703-732.

Cecini, U. (2021). Masāʾil ʿAbdallāh ibn Salām (Doctrina Mahumet): Kritische Edition des arabischen Textes mit Einleitung und Übersetzung. Wiesbaden: Harrassowitz.

Chronica mendosa et ridicula Sarracenorum. MS. 1162: fols. 5r – 10v. Paris, France: Bibliothиque de l’Arsenal.

Corpus Islamolatinum. MS. 1162. Paris, France: Bibliothèque de l’Arsenal.

D’Alverny, M.-T. (1948). Deux traductions latines du Coran au Moyen-Вge. Archives d’histoire doctrinale et littéraire du Moyen-Âge, 69-131.

D’Alverny, M.-T. (1950). Fкtes et Cйrйmonies liturgiques en l’honneur des saints Abbйs Odon et Odilon. Pierre le Vénérable et la légende de Mahomet (p. 161-170). Dijon: Société des Amis de Cluny.

De doctrina Mahumet. MS. 1162: fols. 19r – 25r. Paris, France: Bibliothиque de l’Arsenal.

De la Cruz Palma, O. (2002). La trascendencia de la primera traduccion latina del Coran (Robert de Ketton, 1142). Collatio, 7, 21-28.

El Libro de las luces. MS. 3225. Madrid, Espaсa: Biblioteca Real de Madrid.

El Libro de las luces. MS. 4955. Madrid, Espaсa: Biblioteca Nacional de Espaсa.

El Libro de las luces. MS. Т.17-18. Madrid, España: Biblioteca de la Academia Española de la Historia.

Epistola Saraceni et rescriptum Christiani. MS. 1162: fols. 139r – 178r. Paris, France: Bibliothèque de l’Arsenal.

Epistula domini Petri abbatis ad dominum Bernardum Clare Uallis abbatem. MS. 1162: fols. 3v – 4v. Paris, France: Bibliothèque de l’Arsenal.

Fabulae Sarracenorum (Prologus). MS. 1162: fol. 5r. Paris, France: Bibliothиque de l’Arsenal.

Ferrero Hernбndez, C., Tolan, J.J. (2021). The Latin Qur’an, 1143-1500. Translation, Transition, Interpretation. Berlin: De Gruyter.

Gonzбlez Muсoz, F. (2021). Corrections to Robert of Ketton’s translation of the Qur’an in MS Paris Bibliothиque de l’Arsenal 1162. ВC. The Latin Qur’an, 1143-1500. Translation, Transition, Interpretation (p. 95-110). Berlin: De Gruyter.

Hanne, O. (2013). Les Stratйgies matrimoniales (IXe-XIIIe siиcle). Le mariage coranique vu à travers l’Alcoran de Robert de Ketton (p. 267-290). Turnhout: Brepols.

Hanne, O. (2018). La fides des Sarrasins et l’оmвn des musulmans dans deux traductions latines du Coran (XIIe-XIIIe siècle). Confiance, bonne foi, fidélité : la notion de fides dans la vie des sociétés médiévales (VIe-XVe siècles) (p. 357-374). Paris : Classiques Garnier.

Kritzeck, J. (1964). Peter the Venerable and Islam. Princeton: Princeton University Press.

Lappin, A. J. (2021). On the genesis and formation of the Corpus Cluniacense. В C. e. Ferrero Hernández, The Latin Qur’an, 1143-1500. Translation, Transition, Interpretation (p. 27-56). Berlin: De Gruyter.

Lex Mahumet pseudoprophete. MS. 313. 3: fols. 29 – 159v. Oxford, UK: Merton College.

Lex Mahumet pseudoprophete. MS. 1162: fols. 26r – 138v. Paris, France: Bibliothиque de l’Arsenal.

Liber Alchorani Machameti quem Marcus canonicus Toletanus de Arabica lingua transtulit in Latinam. L.1. sup., fol. 4v. Milano, Italia: Biblioteca Ambrosiana.

Liber Alchorani Machameti quem Marcus canonicus Toletanus de Arabica lingua transtulit in Latinam. F.V. 35. Torino, Italia: La Biblioteca Nazionale Universitaria di Torino.

Liber de generatione Mahumet et nutritura eius. MS. 313 2. (fols. 20v-8v). Oxford, UK: Merton College.

Liber de generatione Mahumet et nutritura eius. MS. 1162: fols. 11r – 18r. Paris, France: Bibliothèque de l’Arsenal.

Liber scalae Machometi. Lat. 7072. Civitas Vaticana, Vaticana: Biblioteca Apostolica Vaticana.

Liber scalae Machometi. Lat. 6064. Paris, France: Bibliothèque nationale de France.

Livre de l’eschiele Mahomet. Laud Misc. 537. Oxford, UK: Bodleian Library.

Mahmudov, O. (2019a). O‘rta asr Yevropa tarjima markazlarida lotin tiliga o‘girilgan tibbiy asarlar (II qism). Meros, 1, 97-107.

Mahmudov, O. (2019b). O‘rta asr Ispaniya tarjima markazlarida lotin tiliga o‘girilgan asarlar (I qism: aniq fanlarga oid kitoblar). FarDU ilmiy xabarlari, 4, 84-93.

Mahmudov, O. (2021). O‘rta asr Ispaniya tarijima markazlarida lotin tiliga o‘girilgan asarlar (III qism: ijtimoiy-gumanitar fanlarga oid kitoblar). FarDU ilmiy xabarlari, 6, 47-52.

Mahmudov, O. (2022a). Sharq allomalari asarlarining Yevropada tarjima etilgan ilk sanasini qayta belgilash to‘g‘risida (lotin tilli manbalar tahlili asosida). Imom Buxoriy saboqlari, 4, 10-11.

Mahmudov, O. (2022b). O‘rta asr Yevropa tarjima markazlari» tushunchasi va uning ilmiy istе’moliga oid. FarDU ilmiy xabarlari, 5, 36-44.

Mahmudov, O. (2022e). O‘rta asr Yevropa tarjima markazlari tarixiga oid arab tilidagi manbalar hamda ularning lotin tilli manbalar bilan qiyosiy tahlili. FarDU ilmiy xabarlari, 6, 47-52.

Makhmudov, O. (2022c). The concept of «Medieval European translation centers» and the Register of Latin manuscript-translations of the works of Muslim East scholars, carried out in these centers. Scientific Journal of PhN Results, 13 (9), 5052-5065.

Makhmudov, O. (2022d). Studies of scientific works of Muslim East scholars in the translations centers of Medieval Europe. International Journal of ECh Special Education, 14 (6), 1142-1151.

Martнnez Gбzquez, J. (2015). Glossae ad Alchoran Latinum Roberti Ketenensis translatoris, fortasse a Petro Pictauiense redactae: An Edition of the Glosses to the Latin Qur’ān in BNF MS Arsenal 1162. Medieval encounters, 21, 81-120.

Qur’oni karim. (2004). (Тarjima va tafsir muallifi Abdulaziz Mansur) Toshkent: Toshkent islom universiteti nashriyot-matbaa birlashmasi.

Qur’oni karim. (2018). (Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf tarjimasi) Anqara: Türkiye Diyanet Vakfı.

Summa totius haeresis ac diabolice secte Sarracenorum. MS. 1162: fols. 1r – 3v. Paris, France: Bibliothèque de l’Arsenal.

Tischler, M.M. (2012). Modes of literary behaviour in Christian-Islamic encounters in the iberian peninsula: Pseudo-Turpin versus Peter the Venerable. Languages of Love and Hate: Conflict, Communciation and Identity in Medieval Mediterranean, 201-221.

Watt, W.M. (1991). Muslim-Christian encounters: perceptions and misperceptions. London: Routledge.