17

Ushbu maqolada ko‘chmanchi turkiy xalqlarning iqtisodiy hayotida otning tutgan o‘rni, uning funksional vazifalari hamda iqtisodiy tizimdagi markaziy ahamiyati tahlil etiladi. Otning qadim zamonlardan boshlab chorvachilik, harbiy va savdo faoliyatidagi roli yoritib beriladi. Tadqiqot davomida otning xonakilashtirilishi, dasht iqtisodiy tizimining shakllanishi, iqlimiy sharoitlar bilan bog‘liq muammolar hamda bu omillarning turkiy davlatlarning iqtisodiy qudratiga ta’siri tarixiy manbalar asosida tahlil qilinadi. Shuningdek, otning diniy, madaniy va ijtimoiy hayotdagi ramziy ahamiyati ham ko‘rib chiqiladi. Maqolada tarixiy manbalar, arxeologik topilmalar hamda zamonaviy tadqiqotlar asosida otning iqtisodiy funksiyasi ko‘chmanchi jamiyatlarning barqarorligi uchun hal qiluvchi omil bo‘lganligi ilmiy asosda isbotlanadi.

  • Internet havola
  • DOI
  • UzSCI tizimida yaratilgan sana 08-01-2026
  • O'qishlar soni 17
  • Nashr sanasi 30-10-2025
  • Asosiy tilO'zbek
  • Sahifalar29-41
Ўзбек

Ushbu maqolada ko‘chmanchi turkiy xalqlarning iqtisodiy hayotida otning tutgan o‘rni, uning funksional vazifalari hamda iqtisodiy tizimdagi markaziy ahamiyati tahlil etiladi. Otning qadim zamonlardan boshlab chorvachilik, harbiy va savdo faoliyatidagi roli yoritib beriladi. Tadqiqot davomida otning xonakilashtirilishi, dasht iqtisodiy tizimining shakllanishi, iqlimiy sharoitlar bilan bog‘liq muammolar hamda bu omillarning turkiy davlatlarning iqtisodiy qudratiga ta’siri tarixiy manbalar asosida tahlil qilinadi. Shuningdek, otning diniy, madaniy va ijtimoiy hayotdagi ramziy ahamiyati ham ko‘rib chiqiladi. Maqolada tarixiy manbalar, arxeologik topilmalar hamda zamonaviy tadqiqotlar asosida otning iqtisodiy funksiyasi ko‘chmanchi jamiyatlarning barqarorligi uchun hal qiluvchi omil bo‘lganligi ilmiy asosda isbotlanadi.

Русский

В данной статье анализируется роль лошади в экономической жизни кочевых тюркских народов, ее функциональные обязанности и центральное значение в экономической системе. Раскрывается роль лошади в скотоводческой, военной и торговой деятельности с древних времен. В ходе исследования на основе исторических источников анализируются проблемы, связанные с одомашниванием лошади, формированием степной экономической системы, климатическими условиями и влиянием этих факторов на экономическую мощь тюркских государств. Также рассматривается символическое значение лошади в религиозной, культурной и общественной жизни. В статье на основе исторических источников, археологических находок и современных исследований научно доказано, что экономическая функция лошади была решающим фактором стабильности кочевых обществ.

English

This article analyzes the role of horses in the economic life of nomadic Turkic peoples, their functional duties, and central importance in the economic system. The role of horses in animal husbandry, military, and trade activities from ancient times is highlighted. In the course of the research, the problems associated with the domestication of horses, the formation of the steppe economic system, climatic conditions, and the influence of these factors on the economic power of the Turkic states are analyzed based on historical sources. The symbolic significance of the horse in religious, cultural, and social life is also considered. The article, based on historical sources, archaeological finds, and modern research, scientifically proves that the economic function of the horse was a decisive factor in the stability of nomadic societies.

Muallifning F.I.Sh. Lavozimi Tashkilot nomi
1 Muminov U.R. “Tarix va falsafa” kafedrasi o‘qituvchisi Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti
Havola nomi
1 Aksoy, M. Türklerde at kültürü ve kımız // Türk Dünyası Tarih ve Kültür Dergisi. 1998, №112. – S. 38-44.
2 Belek, K. Eski Türklerde at ve at kültürü // Gazi Türkiyat. 2015. Bahar. №16. – S. 111-128.
3 Bonvalot, G. Eski yurt / çev. M. Reşat Uzmen. – İstanbul: Tercüman 1001 Temel Eser, №85, t.y.
4 Çinar, A. A. Türk destanlarında alp tipi at // Milli Folklor Dergisi. 2012. №56. – S. 153-157.
5 İbn Batuta. Seyahatnamesi’nden seçmeler / haz. İsmet Parmaksızoğlu. – İstanbul: MEB Yayınları, 1971.
6 Kaşgarli Mahmut. Divânü Lûgat-it-Türk / çev. Besim Atalay. – Ankara: TDK Yayınları, 1939-1941.
7 Ligeti, L. Bilinmeyen İç Asya. I-II / çev. Sadrettin Karatay. – İstanbul: MEB Yayınları, 1970.
8 Marko Polo. Seyahatnamesi / haz. Filiz Dokuman. – İstanbul: Tercüman 1001 Temel Eser, №87, t.y.
9 Kafesoğlu, İ. Türk milli kültürü. – Ankara: Türk Kültürü Araştırma Enstitüsü Yayınları, №46, 1977.
10 Hassan, Ü. Eski Türk toplumunun üzerine incelemeler. – 2. baskı. – İstanbul: Alan Yayıncılık, 2000.
11 Roux, J.-P. Türklerin tarihi: Pasifik’ten Akdeniz’e 2000 yıl / çev. Aykut Kazancıgil, Lale Arslan-Özcan. – İstanbul: Kabalcı Yayınevi, 2008.
12 Tekinoğlu, H. Uygurlar. – İstanbul: Kamer Yayınları, 2015.
13 Rubruck, W. von. Moğolların büyük hanına seyahat / çev. Ergin Ayan. – 2. baskı. – İstanbul: Ayışığı Kitapları, 2012.
Kutilmoqda