Мақолада тоғ дарёлари муаллақ оқизиқларини генезиси бўйича таҳлил қилиш усулининг вариантлари, жумладан, дарёлар суви лойқалиги хронологик графигини бўлакларга ажратиш, дарёлар муаллақ оқизиқлари оқимини термик таҳлил этиш, дарёлар муаллақ оқизиқлари оқими билан табиий омиллар орасидаги кўпҳадли боғланишларни статистик баҳолаш кабилар кўриб чиқилган. Уларнинг моҳияти, гидрологик ҳисоблашлар амалиётида қўлланиш соҳалари тавсифланган.
Мақолада тоғ дарёлари муаллақ оқизиқларини генезиси бўйича таҳлил қилиш усулининг вариантлари, жумладан, дарёлар суви лойқалиги хронологик графигини бўлакларга ажратиш, дарёлар муаллақ оқизиқлари оқимини термик таҳлил этиш, дарёлар муаллақ оқизиқлари оқими билан табиий омиллар орасидаги кўпҳадли боғланишларни статистик баҳолаш кабилар кўриб чиқилган. Уларнинг моҳияти, гидрологик ҳисоблашлар амалиётида қўлланиш соҳалари тавсифланган.
В статье рассмотрены варианты генетического анализа стока взвешенных наносов горных рек, в частности: расчленение хронологического графика мутности речных вод; термический анализ стока взвешенных наносов рек; статистическая оценка многофакторных связей между стоком взвешенных наносов рек и природными факторами. Дана характеристика каждому варианту и указаны сферы их применения в гидрологических расчетах.
This article examines options for genetic analysis of suspended sediment runoff in mountain rivers, including: dissection of the chronological graph of river water turbidity; thermal analysis of suspended sediment runoff in rivers; and statistical assessment of multifactorial relationships between suspended sediment runoff in rivers and natural factors. Each option is characterized and their applications in hydrological calculations are indicated.
| № | Muallifning F.I.Sh. | Lavozimi | Tashkilot nomi |
|---|---|---|---|
| 1 | KHIKMATOV F.K. | Профессор | Национальный университет Узбекистана имени Мирзо Улугбека |
| 2 | JUMABAYEVA G.U. | докторант | Национальный университет Узбекистана имени Мирзо Улугбека |
| 3 | ALIMARDONOV L.G. | Преподаватель | Национальный университет Узбекистана имени Мирзо Улугбека |
| № | Havola nomi |
|---|---|
| 1 | Alekseevsky N.I., Mikhinov A.E. Formirovanie i dinamika nanosov v rechnoy seti [Formation and dynamics of sediment in a river network] // VINITI. Itogi nauki i texniki. Ser. Gidrologiya sushi, 1991. – M., T. 8. – 184 s. (in Russian) |
| 2 | Ivanov Yu.N. Stok vzveshennix nanosov rek basseyna Sirdari [Suspended sediment runoff of rivers in the Syrdarya basin] // Tr. SANIGMI, 1967. – Vol.. 36(51). – 309 s. (in Russian) |
| 3 | Kabanova K.S. Geneticheskiy analiz rejima stoka vzveshennix nanosov rek Sredney Azii [Genetic analysis of the regime of suspended sediment runoff in rivers of Central Asia] // Uchen. zap. LGU. Ser. geograficheskaya, 1952. No 152. – Vol. 8. – S. 107-158. (in Russian) |
| 4 | Karaushev A.V. Teoriya i metodi rascheta rechnix nanosov [Theory and methods for calculating river sediments]. – L.: Gidrometeoizdat, 1977. – 272 s. (in Russian) |
| 5 | Khikmatov F. Geneticheskiy analiz i voprosi prognoza stoka vzveshennix nanosov rek Sredney Azii [Genetic analysis and issues of suspended sediment runoff forecasting in Central Asian rivers]. Avtoref. diss. kand. geogr. nauk.. – Tashkent, 1984. – 21 s. (in Russian) |
| 6 | Khikmatov F.Kh. Vodnaya eroziya i stok vzveshennix nanosov gornix rek Sredney Azii [Water erosion and suspended sediment runoff of mountain rivers of Central Asia]. – Tashkent: Izd-vo «Fan va texnologiya», 2011. – 248 s. (in Russian) |
| 7 | Lopatin G.V. Opit analiza zavisimosti sredney mutnosti rechnix vod ot glavneyshix prirodnix faktorov vodnoy erozii [Experience in analyzing the dependence of the average turbidity of river waters on the main natural factors of water erosion] // Izv. AN SSSR. Ser. geograficheskaya, 1958. No 4. – S. 91-98. (in Russian) |
| 8 | Polyakov B.V. Issledovanie stoka vzveshennix i donnix nanosov [Study of the runoff of suspended and bottom sediments]. – L.: Izd-vo GGI, 1935. – 129 s. (in Russian) |
| 9 | Rasulov A.R. Kolichestvennaya otsenka intensivnosti proyavleniya protsessov vodnoy erozii v zone Charvakskogo vodoxranilisha [Quantitative assessment of the intensity of water erosion processes in the Charvak Reservoir zone] // Izvestiya Geograficheskogo obshchestva Uzbekistana, 1997. – Tashkent. – T. 18. – S. 146-151. (in Russian) |
| 10 | Saidova S.R. Mutnost vodi i vinos melkozema s gornoy chasti basseyna Chirchika [Turbidity of water and the removal of fine earth from the mountainous part of the Chirchik basin]. Avtoref. diss. kand. geogr. nauk. – Leningrad, 1977. – 28 s. (in Russian) |
| 11 | Sirlibaeva Z.S., Yunusov G.Kh. Otsenka stoka vzveshennix nonosov malix rek basseyna Kashkadari [Estimation of suspended sediment runoff of small rivers of the Kashkadarya basin] / Materialy XVIII plenarnogo mezhvuzovskogo koordinatsionnogo soveshchaniya po probleme ERU protsessov. – Kursk, 2003. – S. 198-199. (in Russian) |
| 12 | Shamov G.I. Rechnie nanosi [River sediments]. – L.: Gidrometeoizdat, 1959. –378 s. (in Russian) |
| 13 | Shults V.L. Reki Sredney Azii [Rivers of Central Asia].– L.: Gidrometeoizdat, 1965 – P. 1, 2.. – 691 s. (in Russian) |
| 14 | Shcheglova O.P. Formirovanie stoka vzveshennix nanosov i smiv s gornoy chasti Sredney Azii [Formation of suspended sediment runoff and erosion from the mountainous part of Central Asia] // Tr. SANIGMI, 1972. – Vol. 60 (75). – 228 s. (in Russian) |
| 15 | Shcheglova O.P. Geneticheskiy analiz i kartografirovanie stoka vzveshennix nanosov rek Sredney Azii [Genetic analysis and mapping of suspended sediment runoff of rivers of Central Asia]. – L.: Gidrometeoizdat, 1984. – 127 s. (in Russian) |
| 16 | Tashmetov H.K. Geneticheskiy analiz stoka vzveshennix nanosov gornix rek Gruzii [Genetic analysis of suspended sediment runoff of mountain rivers of Georgia] / Tezisi dokladov Respublikanskoy nauchno-texnicheskoy konferensii molodix uchenix i spesialistov – Tashkent, 1987. – S. 142-144. (in Russian) |