O‘RTA OSIYO OVCHARKASINING O‘ZBEKISTONDAGI POPULYATSIYASINING MORFOMETRIK XUSUSIYATLARI: JINSI, HUDUDI VA FOYDALANISH TURIGA BOG‘LIQ HOLDA TANA TUZILISHI INDEKSLARINING QIYOSIY TAHLILI

Ushbu maqolada 2011–2025 yillar oralig’ida O’zbekistondagi Markaziy Osiyo cho’pon iti (Canis familiaris) populyatsiyasining morfometrik tahlil natijalari keltirilgan. Tadqiqotning maqsadi jins, iqtisodiy foydalanish turi (podachilik va uy qo’riqchi itlari) va yashash muhitining fizik-geografik mintaqasi bilan bog’liq zot ichidagi fenotipik farqlarni aniqlash edi. 1 yoshdan 9 yoshgacha bo’lgan jami 232 ta klinik jihatdan sog’lom zot o’rganildi. Beshta asosiy tana konformatsiyasi indekslari hisoblab chiqildi: cho’zilish, suyak zichligi, baland oyoqlilik, massivlik va uzun boshlilik. Zot yuqori morfologik bir xillik bilan ajralib turishi aniqlandi (CV 4.78–8.99%); ammo, jinslar o’rtasidagi bosh uzunligi indeksida (p=0.024), podachilik va uy itlari o’rtasidagi cho’zilish va bosh uzunligi indekslarida (mos ravishda p=0.010 va p=0.028) va mintaqalar o’rtasidagi oyoq uzunligi indeksida (p=0.027) statistik jihatdan sezilarli farqlar aniqlandi. Olingan ma’lumotlar genetik xilma-xillikni kuzatish va antropogen areal transformatsiyasi sharoitida zotni aniqlash mezonlarini ishlab chiqish uchun asos bo’lib xizmat qilishi mumkin.