logo
calendar24 Fevral 2026
view15
Asosiy til:O'zbek

Milliy teatr “Oyina” jurnali nigohida

Fan yo'nalishi:TarixFalsafaDinshunoslik ​Ko'p tarmoqliIjtimoiy fanlar (turli xil)
Milliy fan yo'nalishi (OAK):05.01.09 — Hujjatshunoslik. Arxivshunoslik. Kutubxonashunoslik07.00.07 — Etnografiya, etnologiya va antropologiya07.00.04 — Dinshunoslik07.00.05 — Xalqaro munosabatlar va tashqi siyosat tarixi08.00.17 — Turizm va mehmonxona faoliyati09.00.04 — Ijtimoiy falsafa09.00.05 — Milliy gʻoya targʻiboti texnologiyalari09.00.08 — Maʼnaviy tarbiya09.00.09 — Maʼnaviy jarayonlar va texnologiyalar12.00.11 — Parlament huquqi11.00.02 — Iqtisodiy va ijtimoiy geografiya12.00.01 — Davlat va huquq nazariyasi va tarixi. Huquqiy taʼlimotlar tarixi12.00.02 — Konstitutsiyaviy huquq. Maʼmuriy huquq. Moliya va bojxona huquqi12.00.03 — Fuqarolik huquqi. Tadbirkorlik huquqi. Oila huquqi. Xalqaro xususiy huquq12.00.05 — Mehnat huquqi. Ijtimoiy taʼminot huquqi12.00.06 — Tabiiy resurslar huquqi. Agrar huquq. Ekologik huquq12.00.07 — Sud hokimiyati. Prokuror nazorati. Huquqni muhofaza qilish faoliyatini tashkil etish. Advokatura12.00.08 — Jinoyat huquqi. Kriminologiya. Jinoyat-ijroiya huquqi12.00.09 — Jinoyat protsessi. Kriminalistika, tezkor-qidiruv huquq va sud ekspertizasi12.00.10 — Xalqaro huquq12.00.12 — Korruptsiya muammolari12.00.13 — Inson huquqlari12.00.14 — Huquqbuzarliklar profilaktikasi. Jamoat xavfsizligini taʼminlash. Probatsiya faoliyati13.00.01 — Pedagogika nazariyasi. Pedagogik taʼlimotlar tarixi13.00.02 — Taʼlim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar boʻyicha)13.00.03 — Maxsus pedagogika13.00.07 — Taʼlimda menejment13.00.08 — Maktabgacha taʼlim va tarbiya nazariyasi va metodikasi13.00.09 — Ijtimoiy pedagogika21.01.11 — Chet el armiya va davlatlari, ularning salohiyatlari21.01.03 — Yaxlit operativ sanʼat, Qurolli Kuchlar turlari, qoʻshin turlari va maxsus qismlar boʻyicha (jumladan boshqaruv va jangning barcha koʻrinishdagi taʼminoti)21.01.04 — Umumiy taktika, Qurolli Kuchlar koʻrinishlari, qoʻshin turlari va maxsus qismlar boʻyicha (jumladan boshqaruv va jangning barcha koʻrinishdagi taʼminoti)21.01.05 — Qurolli Kuchlar qurilishi (jumladan Qurolli Kuchlar turlari, Qurolli Kuchlar front orti, qoʻshin turlari va maxsus qismlar boʻyicha)21.02.03 — Harbiy huquq, xalqaro huquqning harbiy muammolari21.01.10 — Harbiy razvedka23.00.01 — Siyosat nazariyasi va falsafasi. Siyosiy taʼlimotlar tarixi va metodologiyasi21.02.22 — Harbiy tarix23.00.04 — Xalqaro munosabatlar, jahon va mintaqa taraqqiyotining siyosiy muammolari22.00.01 — Sotsiologiya nazariyasi, metodologiyasi va tarixi. Sotsiologik tadqiqotlar usullari22.00.02 — Ijtimoiy tuzilish, ijtimoiy institutlar va turmush tarzi22.00.03 — Ijtimoiy ong va ijtimoiy jarayonlar sotsiologiyasi22.00.04 — Gender tadqiqotlari24.00.02 — Qurʼonshunoslik. Hadisshunoslik23.00.02 — Siyosiy institutlar, jarayonlar va texnologiyalar23.00.03 — Siyosiy madaniyat va mafkura23.00.05 — Milliy xavfsizlikning tizimli tahlili va istiqbolini belgilash muammolari24.00.01 — Islom tarixi va manbashunosligi24.00.03 — Fiqh, kalom ilmi. Ilohiyot24.00.04 — Mumtoz sharq adabiyoti va manbashunosligi10.00.09 — Jurnalistika12.00.04 — Fuqarolik protsessual huquqi. Xoʻjalik protsessual huquqi. Hakamlik jarayoni va mediatsiya13.00.04 — Jismoniy tarbiya va sport mashgʻulotlari nazariyasi va metodikasi13.00.05 — Kasb-hunar taʼlimi nazariyasi va metodikasi13.00.06 — Elektron taʼlim nazariyasi va metodikasi (taʼlim sohalari va bosqichlari boʻyicha)19.00.05 — Ijtimoiy psixologiya. Etnopsixologiya19.00.06 — Yosh va pedagogik psixologiya. Rivojlanish psixologiyasi21.01.02 — Strategiya (jumladan Qurolli Kuchlar boshqaruvi, strategik yoyilish, strategik operatsiyalar (jangovar harakatlar) va ularning barcha koʻrinishdagi taʼminoti, davlatning harbiy xavfsizligi aspektlari, harbiy siyosatshunoslik)21.01.06 — Harbiy taʼlim va tarbiya, jangovar tayyorgarlik, kadrlarni tanlash va joylashtirish, qoʻshinlarning kundalik faoliyatini boshqarish (jumladan Qurolli Kuchlar turlari, Qurolli Kuchlar front orti, qoʻshin turlari va maxsus qismlar boʻyicha)
pdf

3_7a6c7399.pdf

PDF

ISLOM ZIYOSI

ISLOM ZIYOSI

Maqola chop etishsee more

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Ushbu maqola Turkiston jadidchilik milliy harakatining otasi Mahmudxo'ja Behbudiyning 1913–1915-yillarda Samarqandda nashr etilgan "Oyina" jurnali sahifalaridagi milliy teatrga oid maqolalar tahliliga bag'ishlangan bo'lib, unda jadid milliy teatrining paydo bo'lishi haqida so'z yuritilgan. Turkistonda zamonaviy ko'rinishdagi milliy teatr qadimdan shakllanib kelayotgan xalq og'zaki dramalari, maydon tomoshalari, qo'g'irchoq teatri an'analariga tayangan holda, jadidlarning madrasa ta'limi bilan birga xorijda oshirgan malakalarining mevasi o'laroq Mahmudxo'ja Behbudiyning "Padarkush yoxud O'qimagan bolaning holi" asari sahna yuzini ko'rdi. Maqolada ayni shu jarayonlar matbuotdagi chiqishlar, xabarlarga tayanilgan shaklda yoritilib, jadidlarning teatrdan ko'zlagan asl maqsadlari, milliy teatrning shakllanish va rivojlanish bosqichlari, sahna asarlarida ko'tarilgan asosiy masalalar, tomoshani tashkil etishdagi muammolar, shuningdek, Turkistonda tatar va ozarbayjon teatr guruhlarining faoliyati tadqiq qilingan. Havaskor teatr guruhlarining tuzilishi hamda ularning faoliyati, xususan, ibratnomaning ilk marta sahnada havaskor yoshlar tarafidan ijro etilishi Toshkentda emas, balki Samarqandda, so'ngra Qo'qonda, undan keyingi jarayonlarda esa Toshkentda Kolizey binosida bo'lganligi, teatrning qanday kechganligi milliy matbuot ma'lumotlariga tayanilgan holda ochib berilgan. Mahmudxo'ja Behbudiy sahna asarini yozish bilan bir qatorda sahna madaniyati, muqallidlarga aloqador ko'rsatmalar, tomoshabinlarga tegishli bo'lgan yo'riqnomalar haqida ham tushuntirish, ta'lim berish ishlari olib borish kerakligi haqidagi fikrlari maqola sahifalaridan o'rin olgan. Sahna asarlarining yozilishi va ijro etilishiga birinchi navbatda mustamlaka hukumatining qarshiliklari, keyingi bosqichda esa, mavjud diniy jaholat va mutaassiblikning ta'siri natijasida yuzaga kelgan bahs-munozaralar bayon qilinadi. Xususan, sahna asari ijro etilishidan avval rus tilida hukumatga taqdim qilinishi belgilangan, hukumat roziligidan keyingina teatr tashkil etilgan. Ayni o'sha vaqtlarda tomoshabinlar qatoridan xufiyalar ham joy olgan. Ba'zi vaqtlarda tashkilotchilar javobgarlikka tortilgan, ba'zan esa tomosha oxiriga yetmasdan to'xtatib ham qo'yilgan. Sahna asari ijro qilinib bo'linganidan keyin esa aholi yetmish firqaga bo'linib, turli fikrlarda bo'lganligi ham matbuotdagi chiqishlarda o'z aksini topgan. Bunga misol qilib, "bizga odam o'ldursanglar, bundoq qilib o'ldurasizlar", deb odam o'ldirishni o'rgatyapsizlarmi?", yoki "teatr shariatga zid" ma'nosidagi qarashlarni ko'rsatish mumkin. Ushbu yuzaga kelgan vaziyatda millat ziyolilari jamiyatga kerakli javobni berganliklari maqolada bayon etilgan.

MUALLIFLAR

M.G‘oyibnazarova

O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI FANLAR AKADEMIYASI TARIX INSTITUTI

Teglar

# Jadidchilik# qo'g'irchoq teatri# milliy teatr# milliy matbuot# Padarkush# bid'ati hasana# Turon truppasi# Jamiyati imdodiya# Mahmudxo'ja Behbudiy

O'XSHASH MAQOLALAR

SHU JURNALDAGI BOSHQA MAQOLALAR

Maqolani baholang

0
0 ta baho
5
4
3
2
1

Foydalanilgan adabiyotlar

Avloniy, A. (1914. 2). Teatr xususida munozara. Sadoi Turkiston.

Behbudiy, M. (1914. 29). Teatr nadur? Oyina, 550 - 553.

Behbudiy, M. (1914. 30). Samarqandda milliy teatr. Oyina, 595.

Behbudiy, M. (1914. 6). Teatr. Oyina, 135 - 136.

Idora. (1914. 5). Teatru, musiqiy, she'r. Oyina, 111 - 1114.

Karimov, N. (2016). Jadid teatrining milliy manbalariga doir. "Jadid ma'rifatparvarlik harakatining g'oyaviy asoslari" Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari, (pp. 128 - 136). Toshkent.

Mansuriy, A. (1914. 21). Hisob. Oyina, 300 - 301.

Milliy. (1914. 31). Teatru. Oyina, 618.

Muallif nomi ko'rsatilmagan. (1913. 10). Samarqandda teatr. Oyina, 234.

Muallif nomi ko'rsatilmagan. (1913. 8). O'rupada teatrular. Oyina, 194.

Muallif nomi ko'rsatilmagan. (1914. 12). Samarqandda teatr. Oyina, 285.

Muallif nomi ko'rsatilmagan. (1914. 14). Turkistonda birinchi milliy teatr. Oyina, 227 - 231.

Muallif nomi ko'rsatilmagan. (1914. 15). Samarqandda teatr. Oyina, 262 - 263.

Muallif nomi ko'rsatilmagan. (1914. 35). Samarqand xabarlari. Oyina, 840.

Muallif nomi ko'rsatilmagan. (1914. 36). Tatarcha teatrular hisobiysi. Oyina, 862 - 863.

Muallif nomi ko'rsatilmagan. (1914. 37). Andijonda teatru. Oyina, 888 - 889.

Muallif nomi ko'rsatilmagan. (1914. 38). Samarqandda musulmoncha teatru. Oyina, 913.

Muallif nomi ko'rsatilmagan. (1914. 40). Milliy teatru. Oyina, 962 - 963.

Muallif nomi ko'rsatilmagan. (1914. 41). Teatr e'loni. Oyina, 992.

Muallif nomi ko'rsatilmagan. (1915. 8). Xo'jandda teatru. Oyina, 206.

Muxbir. (1914. 23). Kattaqo'rg'onda teatr. Oyina, 349.

Sangirov, B. Y. (2019). O'zbek teatrida etnomadaniy an'analar talqini. "Teatr san'ati" ixtisosligi bo'yicha falsafa doktori ilmiy darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya. Toshkent.

Tamosho qilg'uvchi. (1914. 21). Xo'qand teatrinda. Oyina, 299.

Tavallo. (1914. 27). Nodon kishilarimizning teatrdan olgan taassuroti. Turkiston viloyatining gazeti.

Tomoshabin. (1914. 22). Buxoroda milliy teatr. Oyina, 326.

Toshkentda o'lka tilidagi birinchi spektakl. (1914. 18). Turkiston viloyatining gazeti.

Tuzaljonboyf. (1914. 22). Toshkandda milliy teatr. Oyina, 324 - 325.

Karimov, N. (2016). Jadid teatri. -Toshkent.

Rizayev, Sh. (1997). Jadid dramasi. -Toshkent: Sharq.