logo
calendar20 Fevral 2026
view22
Asosiy til:Rus

Miqdoriy semantikani stilistik belgili leksikada ifodalash: rus oziq-ovqat metaforasi asosida

Fan yo'nalishi:Til va tilshunoslikIjtimoiy fanlar
pdf

Baimukhanov_B.I._Theory....pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Maqolada "oziq-ovqat" leksik-frazeologik maydonidagi miqdor ma'nosiga ega til birliklarining ishlashi, so'zda miqdor ma'nosining shakllanishining lingvistik omillari va ularning nutqda qo'llanilishi ko'rib chiqiladi, shuningdek, rus tilidagi lingvomadaniy lug'atlarda qayd etilish xususiyatlari va uslubiy belgilarning lingvostatistik tahlili o'tkaziladi. Rus tilidagi miqdoriy semantikaning o'ziga xos xususiyati shundaki, u ko'pincha to'g'ridan-to'g'ri emas, balki obrazli vositalar, metafora va metonimiya orqali amalga oshiriladi, bu esa ifodaga qo'shimcha emotsional-baholovchi va ekspressiv bo'yoq beradi, muallifga nafaqat hajm yoki sonni ko'rsatish, balki muayyan ob'ekt yoki hodisaning kattaligi haqida ma'lum taassurot yaratish imkonini beradi. Tadqiqotning maqsadi rus tilidagi lingvomadaniy lug'atlar materialida uslubiy belgilanganlikni hisobga olgan holda "oziq-ovqat" leksik-frazeologik maydonida kvantitativ leksemalarning tasnifini ishlab chiqish, oziq-ovqat metaforasining til va nutqdagi faoliyatini kompleks tahlil qilishdan iborat. Ishning ilmiy yangiligi rus tilidagi oziq-ovqat obrazining metaforik ifodasini aks ettiruvchi "oziq-ovqat" leksik-frazeologik maydoni tarkibidagi kvantitativ leksemalarning semantik va polisemik tadqiqida namoyon bo'ladi. Til birliklarining lingvostatistik tahlili ularning obrazli metaforik ma'nosining tilda amalga oshish darajasini aniqlashga yordam berdi. Kelajakdagi tadqiqotlar uchun istiqbolli yo'nalish sifatida rus va boshqa tillarda oziq-ovqat metaforasining ishlashini qiyosiy tahlil qilish taklif etiladi, bu metaforizatsiyaning universal va milliy-madaniy xususiyatlarini aniqlash hamda dunyoning lingvistik manzarasini shakllantirishda metaforaning rolini chuqurroq tushunish uchun asos bo'ladi. Ilmiy izlanish jarayonida semantik, komponent, kontekstual va lingvostatistik tahlil usullari qo'llanildi, bu esa o'rganilayotgan ilmiy muammoning nazariy va amaliy ahamiyatini aniqlashga yordam berdi.

MUALLIFLAR

Б.Баймуханов

"O`ZBEKISTON DAVLAT JAHON TILLARI UNIVERSITETI" DAVLAT MUASSASASI

Teglar

# frazeologik birliklar# metafora# sonlar# stilistik belgi# miqdorni bildiruvchi so'zlar# ovqat obrazi# rus stilistikasi# emotsionallik va ekspressivlik

O'XSHASH MAQOLALAR

SHU JURNALDAGI BOSHQA MAQOLALAR

Maqolani baholang

0
0 ta baho
5
4
3
2
1

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

Джусупов М. Образовательные статусы русского языка в современном мире // Русский язык за рубежом. — Москва, 2012. — С. 15–21.

Джусупов М., Маркунас А., Сапарова К. О. Современный русский язык. Фоностилистика: вузовский учебник. — Познань: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 2006. — 249 с.

Джусупов М., Сапарова Н. Б. Пословицы как вид паремиологических клише // Вестник Казахского государственного университета им. Аль-Фараби. Филологическая серия. — Алматы, 2000. — № 7 (41). — С. 20–25.

Джусупов Н. М. Языковая девиация как особый тип выдвижения: общелингвистический и лингвостилистический аспекты // Вестник КГУ им. Ш. Уалиханова. Серия филологическая. — 2018. — № 1 (2). — С. 54–58.

Кацнельсон С. Д. Типология языка и речевое мышление. — Л.: Наука, 1972. — 216 с.

Кожина М. Н. Речеведение и функциональная стилистика: вопросы теории: избранные труды. — Пермь: Пермский государственный университет, 2002. — 475 с.

Москвин В. П. Русская метафора: опыт семиотического описания. – 5-е изд., перераб. и доп. — М.: Ленанд, 2024. — 352 с.

Полякова А. А., Юрина Е. А. Метафоризация вкусовых признаков в русском языке и картине мира // Вестник Томского государственного педагогического университета. — 2020. — № 2 (208). — С. 76–84.

Попова Т. Г., Курочкина Е. В. Метафора как языковой и ментальный механизм в создании образно-эстетической составляющей художественного произведения // Язык и культура. — 2015. — № 1 (29). — С. 45–53.

Пословицы русского народа: сборник В. Даля: в 2 т. — Т. 1. — М.: Художественная литература, 1989. — 431 с.

Резанова З. И., Галимова Д. Н., Калиткина Г. В., Коберник Л. Н., Надеина Л. В. Картины русского мира: метафорические образы традиционной культуры. — М.: URSS, 2014. — 514 с.

Розенталь Д. Э., Джанджакова Е. В., Кабанова Н. П. Справочник по правописанию, произношению, литературному редактированию. — М.: ЧеРо, 1999. — 400 с.

Скляревская Г. Н. Ещё раз о проблемах лексикографической стилистики // Вопросы языкознания. — 1988. — № 3. — С. 84–97.

Чудинов А. П. Россия в метафорическом зеркале: когнитивное исследование политической метафоры (1991–2000). — Екатеринбург: Уральский государственный педагогический университет, 2001. — 238 с.

Шаховский В. И. Эмоции: долингвистика, лингвистика, лингвокультурология. — М.: Книжный дом «ЛИБРОКОМ», 2010. — 128 с.

Юрина Е. А. «Пищевая метафора»: объем и границы понятия // СибСкрипт. — 2015. — № 3–1 (63). — С. 207–212.

Юрина Е. А., Балдова А. В. Пищевая метафора в русском лингвокультурном дискурсе // Язык и культура. — 2020. — № 50. — С. 152–169.

«Бабушкино» богословие: подборка околоцерковных суеверий. — URL: https://sdamp.ru/news/n6970/. (Дата обращения: 13.02.2026.)

Мультимедийный лингвострановедческий словарь «Россия» на сайте ГосИРЯ им. А.С. Пушкина. — URL: https://ls.pushkininstitute.ru/lsslovar (Дата обращения: 01.12.2025.)

Большой толковый словарь русского языка / сост. и гл. ред. С. А. Кузнецов. — СПб.: Норинт, 2000. — 1536 с.

Даль В. И. Толковый словарь живого великорусского языка: в 4 ч. / В. И. Даль. — М.: Изд. общества любителей российской словесности, 1881. — Ч. 2: И–О. — 810 с.

Балдова А. В., Герасимова М. В., Юрина Е. А. Мир в зеркале пищевой метафоры. — Т. 1 / под ред. Е. А. Юриной. — Томск: Изд-во Томского университета, 2020. — 514 с.

Боровкова А. В., Грекова М. В., Живаго Н. А., Юрина Е. А. Словарь русской пищевой метафоры. — Т. 1: Блюда и продукты питания / под ред. Е. А. Юриной. — Томск: Изд-во Томского университета, 2015. — 428 с.

Балдова А. В., Грекова М. В., Живаго Н. А., Юрина Е. А. Словарь русской пищевой метафоры. — Т. 2: Гастрономическая деятельность / под ред. Е. А. Юриной. — Томск: Изд-во Томского университета, 2017. — 546 с.

Балдова А. В., Герасимова М. В., Живаго Н. А., Юрина Е. А. Словарь русской пищевой метафоры. — Т. 3: Субъект, объект и инструменты гастрономической деятельности / под ред. Е. А. Юриной. — Томск: Изд-во Томского университета, 2019. — 454 с.

Стилистический энциклопедический словарь русского языка / под ред. М. Н. Кожиной. — 2-е изд., испр. и доп. — М.: Флинта: Наука, 2006. — 696 с.

Баймуханов Б. И. Стилистическая синонимия и её вариативность в лексике с количественным значением: принципы маркирования и функциональные особенности // Universum: филология и искусствоведение. — 2025. — № 6 (132). — С. 54–58.

Боровкова А. В. Пищевая метафора как средство выражения оценки и ценностей (на материале образной лексики и фразеологии русского языка) // Вестник Томского государственного университета. — 2015. — № 396. — С. 5–13.

Джусупов М., Сапарова Н. Сингармоническая фоностилистика в сопоставлении с несингармонической на материале казахского и русского языков // Вестник Российского университета дружбы народов. Серия: Теория языка. Семиотика. Семантика. — 2024. — Т. 15. — № 3. — С. 895–913. DOI: https://doi.org/10.22363/2313-2299-2024-15-3-895-913.