ИЕРАРХИЯ ВА ЧИЗИҚЛИЛИК: ГEРБEРТ МАКЛЮЭН ВА НОАМ ХОМСКИЙНИНГ ГАЛАКТИКАЛАРИ ҲАҚИДА. Иерархия ва чизиқлилик ҳақида тушунча

Мақола Герберт Маклюэн ва Ноам Хомскийларнинг китобларидан кейин долзарб характерга эга бўлган инсон фикрлашида иерархия ва чизиқлилик усуллари ҳақида сўз юритилмоқда. Иерархия инсон учун табиий (туғма) ҳолат, чизиқлилик эса эволюция даврида одам томонидан ишлаб чиқилган тадбир эканлиги ва у ўз нутқини ифодалаш учун чизиқлилик ягона усул эканлиги кўрсатилган. Мақолада инсон томонидан табиат объектларини дастлабки акс эттириш хусусиятлари, фикрлашда иерархиянинг маъноси ва мазмуни, иерархиядан чизиқлиликка ўтишнинг хоссалари, одамлар ўртасида мулоқотни ташкил қилиш учун ҳарф, бўғин ва сўзларни фақат қатъий чизиқлилик шаклида тилни ифода этиш мумкинлиги ҳақида гапирилган. Муаллиф иерархик фикрлашни таснифлашнинг янги тартибини таклиф этмоқда. У ўз таҳлилини бундан 3,3 млн йил олдин одамсимон мавжудотлар пайдо бўлган даврдан бошламоқда. Муаллифнинг фикрича, иерархик фикрлашни уч босқичга бўлиш мақсадга мувофиқдир. Биринчи босқични у қора иерархия даври деб номлайди ва бу давр 3,1 млн йил давом этди деб ҳисоблайди. Иккинчи давр кулранг иерархия вақти деб айтилган ва бу босқич 0,2 млн йилни ўзида қамраб олган. Учинчи, оқ иерархия даври, онгли инсон вақти. Бунда иерархик фикрлаш чизиқли ифодалаш билан бирлашади.