logo
calendar13 апрел 2024
view2
Asosiy til:O'zbek

O‘ZBEK TILIDA SINTAKTIK OMONIMLAR (KOGNITIV ASPEKT)

Fan yo'nalishi:
pdf

661a80eda56eb.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Omonimlar leksik-semantik aspektning asosiy birligi sifatida qaraluvchi til hodisalaridan biri sanaladi. Jahon tilshunoslik ilmi, shuningdek, o‘zbek tilshunosligida mazkur hodisa keng va atroflicha tadqiq etilgan. Bu borada olib borilgan ishlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, omonimiya hodisasiga bag‘ishlangan ishlarning barchasi omonimlarning leksik, morfologik hamda stilistik imkoniyatlarini o‘rganish, tahlil etishga qaratilganligi bilan ajralib turadi. Biroq tilshunoslikda so‘nggi yillarda tub burilishning yuzaga kelishi, ya’ni til hodisalarini o‘rganishda inson omilining diqqat markaziga olinishi natijasida yuzaga kelgan kognitiv tilshunoslik hamda til hodisalariga kognitiv va antroposentrik yondashuv asosida omonimiya nafaqat leksiksemantik, balki tilning barcha sathlarida barcha yaruslarida qaraluvchi hamda namoyon bo‘luvchi ko‘pqirrali lisoniy hodisa ekanligi ma’lum bo‘lib qoldi va tilshunoslar oldiga mazkur hodisani yangicha paradigma asosida o‘rganish kutilmagan xulosalarni berishi mumkinligi tilshunoslikda bu hodisani yana bir bora qayta ko‘rib chiqish muhimligini ko‘rsatdi. Shu nuqtai nazardan omonimiya tilning yuqori bosqichi – sintaktik sathda leksik-semantik sathdan farqli o‘laroq, leksemaning faqat shakldoshligigagina asoslangan holda emas, balki gap, matn tarkibida, aniqrog‘i, inson tafakkuridagi olam manzarasida o‘zgacha kognitsiya asosida namoyon bo‘lishi mumkinligi aniqlandi. Bu esa o‘zbek tilshunosligida hali qo‘l urilmagan va o‘z yechimini kutayotgan hodisa sanaladi. Shu bois, bu borada olib borayotgan tadqiqotlarimizga tayangan holda mazkur maqolada omonimiyaga ko‘pqirrali lingvistik hodisa sifatida qaraladi, shuningdek, unda o‘zbek tilida sintaktik sathda namoyon bo‘luvchi omonimiya hodisasi va ularning yuzaga kelishidagi kognitiv asoslar, omillar xususida fikr yuritiladi va misollar orqali tahlilga tortiladi.

MUALIFLAR

Teglar

# интерпретация# interpretation# reaction# прагматика# pragmatics# presuppozitsiya# пресуппозиция# presupposition# pragmatika# реципиент# anthropocentric paradigm# когнитивный аспект# cognitive aspect# репрезентация# синтаксическая омонимия# retsipiyent# antroposentrik paradigma# sintaktik omonimiya# reprezentatsiya# interpretatsiya# kognitiv asoslar# sirkonstantlar# kognitiv aspekt# антропоценрическая парадигма# когнитивные основы# сирконстанты# syntactic homonymyes# reppresentation# cognitive basis# sirconstants

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

Демьянков В. З., Кубрякова Е. С. Когнитивная лингвистика // Кубрякова Е. С. и др. Краткий словарь когнитивных терминов. — М.: Филол. ф-т МГУ им. М. В. Ломоносова, 1997. — C. 53–55. — URL: http://www.infolex.ru/Cogling.htm

Маслова В. А. Введение в когнитивную лингвистику: учеб. пособие. — М.: Наука, 2004. 296 с.

Федорчук Е.В. Межъязыковая омонимия и паронимия в близкородственных языках: На материале русского и украинского языков. Автореф. дисс. …доктора филол. наук. — М., 2001. — URL: https://www.dissercat.com/content/mezhyazykovaya-omonimiya-i-paronimiya-vblizkorodstvennykh-yazykakh-na-materiale-russkogo-i

Липатов А.Т. Семантические аспекты проявления русской омонимии на разных языковых уровнях. Автореф. дисс. …д-ра филол. наук. —Ленинград, 1990. — 36 с.

Гладкий А. В. Синтаксические структуры естественного языка в автоматизированных системах общения. — М., 1985. — 144 с.

Апресян Ю. Д. О регулярной многозначности // Известия АН СССР. Отделение литературы и языка. Т. XXX. Вып. 6. — М., 1971. — С. 509–523. — URL: http://philology.ru/linguistics1/apresyan-71.htm

Sayidirahimova N.S. (2020) Semantic classification оf the syntax antonyms of uzbek language. International Scientific Journal.Theoretical & Applied Scienceю. — Philadelphia, USA, 2020. — Р. 670–673. DOI: 10.15863/TAS.2020.04.84.114

Sayidirahimova, N.S. (2020) General Theoretical Aspects In Synchronical Typological Learning Of English Adverbs (Adverb Goals). International Journal of Research. Available at https://edupediapublications.org/journals.

Lutfullayeva D. E., Nasirova M. A., Sayidiraximova N. S, Nizamova F. A., Shoaliyeva N. K., Pragmatik features of official text and dokuments ofthe uzbek language // Anglisticum Journal (IJLLIS). July 2020. Voume:9 /Issue 7. — P 24– 34. — URL: https://eprajournals.com/jpanel/upload/754pm_8.EPRA%20JOURNALS%202264. pdf

Lutfullayeva D. E. The Role of Associative Experimental Method In The Study of Human Linguistic Memory. 2016. pp. 452–457. https://www.researchgate.net/publication/337745676_The_role_of_associative_ex perimental_method_in_the_study_of_human_linguistic_memory

Rustamiy S. “Esasu-l-belaga” ve “Divan-u lugat-it-türk” eserlerinin dil bilimi ve belagat bilimiyle ilgili yönleri. Journal of Turkish Studies, 11(20). 2016. DOI :http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.10066

Arifdjanov Z. The semantic groups of prefixal verbs in the persian language and their functional equivalents (using the verb برداشتن] bar-dāštan] as an example). The Light of Islam, 2020(2), 68–74. https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2020/iss2/10/

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.