logo
calendar16 декабр 2024
view2
Asosiy til:O'zbek

FARIDUDDIN ATTORNING “MANTIQ UT-TAYR” DOSTONIDA SAYR-U SULUK MAQOMLARI TAVSIFI

Fan yo'nalishi:
pdf

6760037f20ba5.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Tasavvufning ilk davrlaridan boshlab sayr-u suluk maqomlarining turlari, chegarasi, xususiyati, soni va ketma-ketligi borasida turli xil qarashlar bildirilgan – turli soʻfiylar va mualliflar sayr-u sulukda uchtadan mingtagacha boʻlgan maqom mavjudligini uqtirib, bu maqomlarning tavba, talab yoki irodatdan boshlanishi hamda rizo, maʼrifat, fano, baqo yoki ittisol bilan poyoniga yetishini aytishgan. Soʻfiy shoir va mutafakkir Farididdin Attor (1145–1221) ham oʻzining soʻfiyona mazmundagi “Mantiq ut-tayr” dostonida soʻfiylik yoʻlining – sayr-u sulukning maqomlar deb atalmish bosqichlarini oʻz nuqtayi nazaridan tavsiflab, ularni talab, ishq, maʼrifat, istigʻno, tavhid, hayrat hamda faqr va fano ketma-ketligidagi yetti maqomdan iborat deb bilgan. Bu asarda mazkur yetti maqom yetti vodiy koʻrinishida tasvirlanadi. O‘zbek tasavvufshunosligida, sayr-u suluk maqomlari va ularning tasavvuf nazariyasi hamda amaliyotida tutgan o‘rni, so‘fiy shoirlar ijodida ushbu maqomlar tasviri va tavsifi yetarli darajada o‘rganilmagan. Shu jihatdan olib qaralganda, mazkur maqolada ko‘tariladigan mavzu-masalalar dolzarb. Jumladan, o‘zbek adabiyotining yirik vakili, Alisher Navoiy ijodiga katta ta’sir o‘tkazgan forsiy adabiyotining atoqli namoyandasi, so‘fiy shoir va mutafakkir Farididdin Attorning sayr-u suluk maqomlari borasidagi qarashlarini maxsus tadqiq etish Navoiyning shu mavzuda bitilgan dostonidagi an’ana va o‘ziga xoslik masalasiini aniqlashda muhim ahaviyat kasb etadi. Maqolada belgilangan maqsadni amalga oshirish uchun muallif tavsiflash, strukturaviytavsifiy hamda tavsifiy-funksional tadqiqot usullaridan foydalangan.

MUALIFLAR

Teglar

# стоянки# Stations# Farid ad-din 'Attar# “Mantiq at-tair”# seven valleys# mystical path# Fariduddin Attor# “Mantiq ut-tayr”# yetti vodiy# sayr-u suluk# maqomlar# Фарид ад-дин 'Аттар# «Мантик ат-тайр»# семь долин# мистический путь

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

Koshoniy, Mahmud ibn Ali. Misboh al-hidoyat va miftoh al-kifoyat (Jaloliddin Humoiy tomonidan nashrga tayyorlangan). — Tehron, 1323/1944. — 240 b.

Abu Muhammad Roʻzbehon Baqliy Sheroziy. Mashrab ul-arvoh (Osim Ibrohim Kiyoliy Husayniy Shoziliy Darqoviy tahriri ostida). — Bayrut: “Dor ul-kutub al-ilmiya”, 1426/2005. — 370 b

Abu Abdurrahmon Muhammad ibn Husayn as-Sulamiy. Darajot almuomalot. Ahmad Tohiriy Iroqiy tomonidan nashrga tayyorlangan. (Sulamiy asarlari toʻplami, 1-jild). — Tehron: Nashri donishgohiy, 1369/1990. — 522 b.

Abu Nasr as-Sarroj at-Tusiy. al-Lumaʼ (Tahrir, soʻzboshi va ilovalar muallifi Abdulhalim Mahmud va Toho Abdulboqiy). — Misr: Dor ulkutub al-hadisa; – Bagʻdod: Maktabat ul-musanno, 1380/1960. — 646 b.

as-Suhravardiy, Umar ibn Muhammad. Avorif al-maorif (Qosim Ansoriy tomonidan nashrga tayyorlangan). — Tehron, 1364/1985. – 72+326 b

ash-Shayx Abu Tolib al-Makkiy, Muhammad ibn Ali ibn Atiyya. Qut al-qulub fi muomalat al-mahbub va vasfu tariq al murid ila maqom at-tasavvuf (Tahrir, soʻzboshi va ilovalar muallifi: Mahmud ibn Ibrohim ibn Muhammad ar-Rizvoniy). 2-jild. — Qohira: “Dor at-taros”, 1422/2001. —1666 b.

Джон А. Субхан. Суфизм. Его святые и святыни / Пер. с англ. — СПб.: Издательство «ДИЛЯ», 2005. — 256 с.

Ислам. Энциклопедический словарь. — М.: Наука, 1991. — 315 с

Koмилoв Н. Taсaввуф. — Toшкент: Movarounnahr, — Oʻzbekiston, 2009. — 448 б.

Кныш А.Д. Мусульманский мистицизм. Краткая история / Пер. с англ. М.Г.Романова. — СПб.: Издательство «ДИЛЯ», 2004. — 464 с.

Раҳимов K. Moвaрoуннaҳр тaсaввуфи тaриxи: тaълимoтнинг шаклланиши ва тизимлаштирилиши (VIII–XI aсрлaр). — Toшкент: Akademnashr, 2020. — 400 б.

Хасан Камил Йылмаз. Тасаввуф и тарикаты. Перевод с туреского А. Урманова. — М.: ООО «Издательская группа «САД», 2007. — 300 с.

Ҳаким ат-Термизий, Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ибн Али. Манозил ул-ибод мин ал-ибода. (Aраб тилидaн Aбдулқаҳҳор Шоший таржимаси; Aбдурашид Баҳромов таҳрири остида). — Toшкент: Movarounnahr, 2003. — 55 б.

Isfahoniy, Abu Mansur. Nahj al-xoss. Nasrulloh Purjavodiy tahriri ostida // “Islomiy tadqiqotlar” jurnali, 1367/1988-y. – № 1-2. – B. 132- 149.

Ansoriy, Abdulloh ibn Muhammad. Sad maydon (Tadqiq, tahrir, izohlar va ilovalar muallifi: Suhaylo Musaviy Sirjoniy). — Tehron: Zuvvor, 1375/1996. — 256 b.

Tafsiliy, Muhammadsodiq. Tuproqdan falakning eng yuqori nuqtasigacha Attorning yetti ishq shahri yoʻlovchilari bilan birga (fors tilida) // “Eron gumanitar fanlarida yangi yechimlar” ilmiy-tadqiqot konferensiyasi materiallari (Elom, 2018-yil 8-avgust). – Elom, 1397/2008.

Sajjodiy, Sayyidjaʼfar. Irfoniy atamalar va iboralar lugʻati. Ikkinchi tahrir. Yettinchi nashr. —Tehron: Tahuriy, 1370/1991. — 814 b

Shaʼbonzoda, Maryam. Hijriy-qamariy VIII (milodiy XIV) asrgacha boʻlgan davrda irfoniy “hol” tushunchasining maʼnoviy evolyutsiyasi // “Gavhari goʻyo” (“Soʻzlovchi gavhar”) irfoniy adabiyot tadqiqotlari jurnali. —Tehron. 1391 (2012-2013) yilning qishi. — № 23. — B. 125– 148.

Shaqiq Balxiy, Abu Abdulloh. Risolat odob al-ibodot. Arab tilidan Nasrulloh Purjavodiy tarjimasi // “Maorif” jurnali, 1366/1987. — № 10. — B. 106-120.

Attor Nishopuriy, Farididdin. Mantiq ut-tayr (fors tilida) (Muhammadrizo Shafiʼiy Kadkaniy tahriri ostida). — Tehron: Suxan, 1384/2005. – 904 b.

Ali Muhammadrizoiy Haftodur. Attor sheʼriyati va tafakkurida tasavvufning oʻrni (fors tilida) // “Vista” elektron jurnali: https://vista.ir/w/a/16/7ijzy.

Furuzonfar, Badiʼuzzamon. Shayx Farididdin Muhammad Attor Nishopuriyning hayoti va asarlari tahlili (fors tilida). — Tehron: Tehron universiteti nashriyoti, 1340/1961. — 448 b.

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.