TARIXIY ROMANLAR BADIIY ZAMONINING ADABIY-ESTETIK KATEGORIYALARI

Admin bo'lib kirish (www.admin.slib.uz)

Tizim sinov (TEST) rejimida ishlamoqda! Murojat uchun @slib_support

Eski talqinga o'tish link

16 январ 2025

Asosiy til:O'zbek

TARIXIY ROMANLAR BADIIY ZAMONINING ADABIY-ESTETIK KATEGORIYALARI

Fan yo'nalishi:

6788f6c950b9e.pdf

PDF

“O‘zbekistonda xorijiy tillar” ilmiy-metodik elektron jurnal

Maqola chop etish see more

MAQOLA ANNOTATSIYASI

Maqolada o‘tgan zamon — tarixiy xronosning bosh zamoni ekani, tarixiy zamonning ana shu realligini badiiy zamon realligiga ijodiy aylantirish, tarixiy romanlar epik zamonlari iyerarxiyasida, ayni paytda, ularning yaxlit murakkab tizimida badiiy o‘tgan zamon shaklining real tarix bilan muvofiqligini ta’minlashi tahlil qilingan. Badiiy hozirgi zamon tarixiy romanlar epik zamonlari illyuziyasining tayanch nuqtasi, yadrosi sanaladi: badiiy o‘tgan zamon ham, badiiy kelasi zamon ham badiiy hozirgi zamon “bag‘ri”da mavjud. Badiiy zamon tizimida badiiy kelasi zamonning nisbatan mavhumligi, qisman realligi, aksar ramziy-falsafiyligi, eng asosiysi — turli zamonlarning murakkab qorishmalaridan iborat epik zamonning vaqtdan tashqari timsolli azal-abad zamonligi tahlildagi tarixiy romanlar badiiy zamonlari barcha shakllarining epik kelasi zamonda mazmunan mavhumlik, ruhiy, qorishiq zamonli, aniq kelajakli yoxud kelajakdan tashqari va ramziy badiiy kelasi zamonlardan iborat “ochiq” yechim mundarijasida ijodiy yaxlitlashgan. Tarixiy romanlar epik zamoni tizimida tarixiy zamon — bosh kategoriya. U o‘z tarkibiga zamonning qolgan barcha kategoriyalarini “singdirib” yuborishi — janriy xususiyat. Tahlildagi tarixiy romanlar aniq tarixiy zamonlari nuqtayi nazaridan uch xil: a) tarixiy dalillaru tarixiy voqea-hodisalardan chekinilmagan tarixiy romanlar (“Yulduzli tunlar”, “Avlodlar dovoni”, “Ulug‘bek xazinasi”); b) badiiy to‘qima va umumlashmaga nisbatan kengroq o‘rin berilgan tarixiy roman (“Ko‘hna dunyo”); v) tarixiy dalillarning badiiy to‘qima uzviyligidan iborat tarixiy romanlar (tahlildagi barcha asarlar). Uchala xildagi tarixiy romanlar uchun janriy xos mushtaraklik — tipologiya shundaki, ularda tarixiy xronos bosh kategoriya maqomida xronologik zamon bilan deyarli bir xil bo‘ladi.

MUALIFLAR

Teglar

# композиция# сюжет# plot# исторический роман# historical novel# художественное время# artistic time# tarixiy roman# kompozitsiya# syujet# badiiy zamon# historical time# author's time# ideological-aesthetic intention # tarixiy zamon# muallif zamoni# yozuvchining g‘oyaviy-estetik ni# историческое время# авторское время# идейно-эстетический замысел писа

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

ROI:

https://eroi.uz/11.0222/A0125-0008

DOI:

Mavjud emas

Foydalanilgan adabiyotlar

Ахмедов Б. ва бошқ. Амир Темур ва Улуғбек замондошлари хотирасида. Рисола. — Тошкент: Ўқитувчи, 1996. — 285 б.

Годен Р. Гулбадан. Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг қизи малика Гулбадан шахсига чизгилар. — Тошкент: Шарқ нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси бош таҳририяти, 2007. — 176 б.

Жўрақулов У. Алишер Навоий “Хамса”сида хронотоп поэтикаси. Монография. — Тошкент: Turon-iqbol, 2017. — 260 б.

Жўрақулов У. Алишер Навоий “Хамса”сида хронотоп поэтикаси: Филол. фан. док. ...дисс., 2017. — 28 б.

Заҳириддин Муҳаммад Бобур. Бобурнома. — Тошкент: Юлдузча, 1989. — 368 б.

Йўлдошев Б. Ёзувчининг адабий-танқидчилик бобидаги маҳорати хусусида //Филология масалалари, — 2018. — №1. — Б. 10.

Муҳаммад Ҳайдар Мирзо. Тарихи Рашидий. — Тошкент: Sharq, 2010. — 720 б.

Норматов У. Тарих ҳақиқатига садоқат. Сўзбоши. Қодиров П. Ҳумоюн ва Акбар (Авлодлар довони): Тарихий роман. — Тошкент: Шарқ. 2018. — 4 б.

Парандовский Я. Сўз кимёси. /Жаҳон адиблари адабиёт ҳақида. (Озод Шарафиддинов таржималари). Тўплаб нашрга тайёрловчилар: Шарафутдинова М., Тўйчиева Ш. — Тошкент: Маънавият, 2010. — 225 б.

Пирматова М. Ўзбек тақвим фольклори: Филол.фан.ном. ...дисс. — Т., 2008. — 154 б.

Содиқ С. Тарихий-полифоник роман. Ўзбек адабий танқиди:(антология)/ тузувчи ва нашрга тайёрловчи Б.Каримов. — Т.: Turon-iqbol, 2011. — 216 б.

Умуров Ҳ., Носиров А. “Юлдузли тунлар” ва адабий танқид. Самарқанд, 2000. — 58 б.

Эрскин У. Бобур Ҳиндистонда. — Т.: Чўлпон, 1995. — 112 б.

Қодиров П. Изланиш қувончи ва ташвишлари //Шарқ юлдузи, — 1980. — №2. — Б. 216–224.

Қодиров П. Тил, тарих, муҳаббат// Ёшлик. — 1989. — № 5. — Б. 2–14.

Қўйлиева Г. Ўзбек насрида трилогия. Монография. — Тошкент: Tamaddun, 2016. — 192 б.

Ҳакимов М. Туркистон халқлари қўллаган тақвимлар. http://www.e-tarix.uz/jahon-tarixi,

Qodirov P. Yulduzli tunlar. — T.: O‘zbekiston nashriyoti, 1988. — 464 b.

Qodirov P. Humoyun va Akbar (Avlodlar dovoni). Tarixiy roman. — T.: Sharq nashriyot-matbaa konsernining Bosh tahririyati, 1997. — 608 b.

Yoqubov O. Ulug‘bek xazinasi. — T.: Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1994. — 336 b.

Yoqubov O. Ko‘hna dunyo. Uch jildlik. Birinchi jild. — T.: Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1986. — 512 b.